Jóna Valgerður Kristjánsdóttir formaður Landssambands eldri borgara

Taka helming lífeyris

Jóna Valgerður situr í nefnd félagsmálaráðherra  um almannatryggingar og er í hópi sem hefur mótað tillögur um hækkun lífeyris.  Hún greindi frá tillögunum á ráðstefnu um sveigjanleg starfslok.„Nefndin leggur til að fólk geti frestað töku lífeyris frá Almannatryggingum til allt að 80 ára aldurs gegn hækkun lífeyrirs,“ segir Jóna Valgerður en í dag  getur fólk frestað töku lífeyris til 72 ára aldurs.Þá er lagt til að heimilt verði að taka helming þess lífeyris sem er fullur réttur viðkomandi hjá  lífeyrirssjóðunum gefur tilefni til, og fresta töku helmings enda hafi hann sótt um og fengið helming  ellilífeyris hjá þeim lífeyrissjóði sem hann rétt á.

Rætt um að hækka í 0,6%

Eins og staðan er nú hækka lífeyrisgreiðslurnar um 0,5 prósentustig fyrir hvern mánuð sem fólk frestar því að taka lífeyri. Jóna Valgerður segir að það hafi  verið rætt innan nefndarinnar hvort það væri ekki rétt að hækka prósentuhlutföllin í 0.6.

Skiptar skoðanir

Loks er lagt til að atvinnutekjur undir 50 prósent,  venjulegra atvinnutekna viðkomandi,  skerði ekki  lífeyri frá Tryggingastofnun.  Enn sem komið er eru þetta einungis tillögur og Jóna Valgerður segir að skiptar skoðanir séu um tillögurnar. Þegar nefndin hefur skilað þeim í endanlegri mynd til ráðherra á hann eftir að taka afstöðu til þeirra.

Hækka ellilífeyrisaldur

„Það er nauðsynlegt að hækka ellilífeyrisaldur með hliðsjón af lægri dánarlíkum og lengri ævi. Fólk er orðið svo miklu sprækara um sjötugt nú en það var fyrir þrjátíu árum,“segir Pétur í samtali við Lifðu núna.

Pétur Blöndal

Nefnd um lífeyrismál var skipuð fyrir réttu ári og átti að skila af sér í vor en það hefur dregist. Nefndinni var meðal annars falið að kanna hvernig lífeyrisþegum Tryggingastofnunar hefur vegnað frá hruni í samanburði við aðra hópa. „Árið 2008 fengu þeir sem höfðu ekkert annað en greiðslur frá Tryggingastofnun 20 prósenta hækkun með svokallaðri framfærsluuppbót. En hún var skert krónu á móti krónu til dæmis vegna lífeyris úr lífeyrissjóðum á móti greiðslum frá TR. Þeim sem hafa greitt í lífeyrissjóði í 40 ár finnst ósanngjarnt að þeir beri lítið meira úr bítum en þeir sem ekki greiddu í lífeyrissjóðina“,segir Pétur

 Starfsgetumat í stað lífeyrismats

Annað sem hefur verið til umfjöllunar í nefndinni er að taka upp starfsgetumat. „Við höfum mikið rætt hvort það sé ekki rætt að taka upp starfsgetumat í stað lífeyrismats. Nú er fólk annað hvort 75 prósent öryrkjar og fær þá bætur en sá sem er 74 prósent öryrki fær mjög litlar bætur. Réttara væri að horfa til þess hvað fólk getur en ekki til þess hvað það getur ekki,“ segir Pétur. Um starfsgetumatið er einhugur í nefndinni en ekki hvaða leiðir skuli farnar.

Fólk fái að vinna fram undir áttrætt

Aðrar breytingar á kerfinu eru að gera starfslok sveigjanleg. „Það þarf ekki að setja alla undir sama hatt. Að mínu mati á að leyfa fólki að velja, sumir hafa heilsu til að vinna fram undir áttrætt, aðir vilja fara í hlutastarf og taka lífeyri á móti. Það þarf að gera fólki þetta kleift,“ segir hann og bætir við að þetta sé kannski ný hugsun að fólk geti unnið í hálfu starfi, fái 50 prósent ellilífeyri frá TR og lífeyrissjóði en fresti því að fá hinn helminginn alveg fram undir áttrætt. Fer eftir heilsu hvers og eins,“ segir Pétur.

Það styttist í að nefndin skili af sér og þá kemur í betur í ljós hverjar endanlegartillögur nefndarinnar verða.