Meadows

Meadows er bandarískt fyrirtæki en á sér systur í Bretlandi L F Markey. Merkið er þekkt fyrir rómantískan, gamaldags fatnað. Sniðin eru kvenleg og falleg, útsaumur algengt skraut á blússum og kjólum. Mynstruð efni, fellingar og pífur eru sömuleiðis ómissandi hjá Meadows. Þeir segja að fatalínur þeirra sæki innblástur í þjóðsögur og ævintýri.

Rat & Boa

Rat & Boa hannar fyrir djarfar nútímakonur. Vinkonurnar, Valentina Muntoni og Stephanie Cara Bennett eru stofnendur og eigendur fyrirtækisins. Þær vilja skapa kvenleg og falleg föt, kjóla sem draga fram helstu kosti kvenlíkamans og fegra hann. Einkunnarorð þeirra snúast um að skapa minningar og þær vilja styrkja konur, efla sjálfstraust þeirra og opna augu þeirra fyrir eigin fegurð. Að auk leggja þær sig fram um að velja náttúruleg efni og huga vel að umhverfisvernd í allri sinni starfsemi.

Seraphina

Tímalaus fegurð er markmið Seraphinu. Sumarlína hennar er mjúk og hlýleg. Mildir pastellitir ríkjandi, rendur og blómamynstur. Í kjól frá Seraphinu er hægt að mæta í vinnuna, fara í kokteilboðið, spássera niður í bæ og skella sér í brúðkaup. Alls staðar eiga þeir jafnvel við.

Juliet Dunn

Juliet sækir innblástur til Austurlanda og hefur hafið mussurnar til vegs og virðingar aftur. Kjólar með pífum, útsaumi og böndum minna óneitanlega á hippatímann en passa sérstaklega vel í garðpartí og á sundlaugabakkann.

Sir the Label

Sir the Label er ástralskt merki. Púffermar, stuttir toppar og lagskiptir kjólar eru áberandi í sumarlínu þeirra. Markmiðið er að búa til og skapa fatnað sem hægt er að vera í hvar sem er. Skilin milli hversdagsflíka og spariklæðnaðar eru máð út. Kjólarnir þeirra eru kvenlegir og smart.

Ephmera

Ephmera er spennnadi merki. Það var stofnað af fyrrverandi nemanda Yves Saint Laurent Nicole Banning. Hún segist heillast af sveitastíl og leitast við að gefa honum franskt yfirbragð og glæsimennsku. Þótt kjólarnir hennar séu flottir er ekkert sem slær út sundboli frá henni.

Sandy Denny

Rödd úr fortíðinni

Sandy Denny naut mikilla vinsælda á sjötta áratugnum í Bretlandi en hún var lagahöfundur og söngkona. Hljómsveit hennar Fairport Convention varð Led Zepplin mikill innblástur þegar þeir hófu að semja tónlist og spila og Sandy söng dúett með Robert Plant í laginu The Batte of Evermore. Reyndar söng hún einnig með okkar eina sanna Magga Kjartans á sóló plötu hans Clockworking Cosmic Spirits, lagið My Sweet Little Lady Friend. Þekktasta lag Sandyjar er Who Knows Where the Time Goes. Margir stórsöngvarar hafa tekið það og gert að sínu meðal annars Nina Simone og Eva Cassidy. Það er vel þess virði að rifja upp þessa rödd úr fortíðinni. Sandy lést árið 1978 aðeins 31 árs eftir tvö slæm höfuðhögg það fyrsta hlaut hún þegar datt niður stiga á heimili foreldra sinna í Wales. Hún vildi ekki leita sér læknishjálpar og skömmu síðar datt hún aftur niður stiga á heimili sínu í London og hlaut annað högg. Skömmu síðar fannst hún meðvitundarlaus á stigapalli á heimili vina sinna og var flutt á sjúkrahús þar sem hún lést án þess að hafa komist til meðvitundar aftur. Hún glímdi við fíkn og hjónaband hennar og Trevor Lucas var stormasamt. Þau áttu dóttur sem Sandy var ófær um að annast og Trevor hafði skömmu fyrir andlát hennar tekð dóttur þeirra og farið með hana til heimalands síns, Ástralíu.

Gamla rafstöðin í Elliðaárdal

Kaffihúsið Elliði í gömlu rafstöðinni í Elliðaárdal er einstaklega skemmtilegt. Þar er hægt að fá létta máltíð, gott kaffi og fínasta kaffimeðlæti. Umhverfi kaffihússins er yndislegt og andrúmsloftið innandyra notalegt. Þarna er gaman að vera með börn því þau geta notið náttúrunnar allt í kring.

Vert að horfa á

Þeir sem ekki þekkja þættina The Pitt ættu að kíkja eftir þeim í rigningarveðrinu sunnanlands. Þessir þættir voru tilnefndir til flestra Emmy-verðlauna í ár eða 25 og þeir unnu fimm. Þeir eru læknaþættir í svipuðum anda og ER. Áhorfendur tala hins vegar um að The Pitt séu raunsærri og betur leiknir en ER. Það er Noah Wylie sem leiðir hópinn en hver þáttaröð spannar eina vakt á bráðamóttöku sjúkrahúss. Líkt og venjulega í slíkum þáttum kynnast áhorfendur bæði sjúklingum og starfsfólki.

Ilmur af sumri

Sumarið er dásamlegur tími til að njóta skilningarvitanna. Eftir góðan rigningaskúr liggur í loftinu gróðurangan og hægt er anda að sér ferskum ilmi. Sumir segja að sól og sandur eigi sína lykt líka, sömuleiðis vatnið og skógurinn. Laugarás Lagoon er eitt nýjasta baðlón landsins en þar er hægt að kaupa sturtugel, sjampó og hárnæringu sem ilma af íslenskum móa. Dásamleg angan og frábær vara. Hér er um að ræða vöru framleidda í nágrenninu og ilmurinn var sérhannaður fyrir baðlónið.

Halldór Guðmundsson, bókmenntafræðingur og höfundur ævisögu Halldórs Laxness, leiðir göngufólk um slóðir ævi og verka nóbelskáldsins í miðbæ Reykjavíkur. Sagt verður frá fæðingarstað Halldórs og nokkrum stöðum í miðbænum þar sem hann bjó ungur eða var tíður gestur.

Halldór skrifaði ekki margar Reykjavíkursögur, en komið verður við á söguslóðum Brekkukotsannáls og Atómstöðvarinnar, meðal annars. Varpað verður ljósi á tengsl Halldórs við höfuðstaðinn, þar sem bjuggu ekki nema tæplega sjö þúsund manns, þegar hann fæddist.

Gangan hefst kl. 20:00 við Laugaveg 32 og tekur um eina og hálfa klukkustund.

Ókeypis er í gönguna og fer hún fram á íslensku.

Kvöldgangan er hluti af viðburðarröðinni Kvöldgöngur sem er samstarfsverkefni Borgarbókasafns, Borgarsögusafns og Listasafns Reykjavíkur. Kvöldgöngurnar fara fram á fimmtudögum yfir sumarmánuðina og eru með öllu gjaldfrjálsar

Nánar um gönguna á fimmtudag og heildardagskrá kvöldganga hér:

https://borgarbokasafn.is/kvoldgongur

Guð er hættur að tala við Sölku og hún leitast við að ná aftur að sambandi við hann. Sólbjört, móðir Sölku, er nýlátin. Ef nafn hefur á einhvern hátt forspárgildi um framtíðina má segja að nafn Sólbjartar hafi á margan hátt verið við hæfi en myrkrið samt náð að sigra. Hún listræn, glaðlynd, frjáls andi í samfélagi íhaldssemi, skilningsleysis og afturhalds. Þegar við bætist glíma við fíkn og andlegan sjúkdóm er ekki von á góðu og eftir heiftarlegt rifrildi milli hennar og Randvers rýkur Sólbjört illa klædd út í kulda og myrkur og verður úti. Eftir sitja þau Salka og Randver og reyna hvort um sig að takast á við sorgina og finna leið til að sætta sig við orðinn hlut.

Sagan er skrifuð af einstakri næmni og tilfinningu fyrir persónunum. Lilja Ósk er nýr höfundur en bók hennar Heimsins besti dagur í helvíti vakti mikla athygli þegar hún kom út í fyrra. Þetta er hennar fyrsta skáldsaga og sannarlega tilhlökkunarefni að sjá meira frá henni. Þrjár manneskjur segja söguna, Salka, Randver og frú Sigríður. Hvert þeirra um sig hefur mjög skýra rödd en sú áhrifamesta er rödd Sölku, sjö ára stelpunnar sem elskar móður sína heitar en allt annað. Greint barn sem reynir að ná einhvers konar skilningi á flækjum hinna fullorðnu og finna skjól. Meðan guð talaði við hana var allt gott og hún hafði stuðning af honum en nú hefur hann líka yfirgefið hana. Salka er gersamlega heillandi persóna og það eru ótrúlega margir einstaklega áhrifamiklir og heillandi kaflar í þessari bók sem er bæði holl og einstaklega góð lesning.

Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.

Rebecca með Shirley, móður sinni.

Rebecca er margverðlaunuð leikkona í heimalandi sínu og hefur leitt ótal mjög vinsælar þáttaraðir þar á meðal má nefna, Under the Vines, Halifax og Winter. Hún hefur einnig leikið gestahlutverk í NCIS Sydney, Brokenwood Mysteries og Low Down Dirty Criminals. Rebecca ólst upp við mikið ástríki af hendi móður sinnar og þær voru alla tíð nánar. Þær hafa oft talað um hið sterka band sem bindur þær í viðtölum og Rebecca sagt að móðir hennar sé jafnframt hennar besta vinkona, helsti ráðgjafi og fyrirmynd.

Shirley steig fram í metoo og sagði frá grófri kynferðislegri misnotkun sem hún varð fyrir af hálfu föður síns í æsku og þær mæðgur voru áberandi í baráttunni gegn kynbundnu ofbeldi í Ástralíu. Fjölskyldan þekkti vel söguna áður en hún steig fram en Shirley tókst að vinna úr áfallinu með hjálp trúarinnar. En varla hafði Rebecca kvatt móður sína þegar annað áfall reið yfir. Sam Neill lést óvænt úr lungnabólgu. Leikarinn hafði barist við eitlafrumukrabbamein en það leit út fyrir að hann hefði haft sigur í þeirri baráttu.

Steggurinn Sir Sam innan um Shirleyjarnar.

Endurnar á tjörninni

Sam Neill var hins vegar náinn vinur Rebeccu og allrar fjölskyldu hennar. Það var óhjákvæmilegt að þau rækjust hvort á annað enda bæði risar í kvikmynda- og sjónvarpsbransanum í Ástralíu. Þau voru bæði alin upp á Nýja Sjálandi og elskuðu náttúru landsins. Rebecca á búgarð þar og þangað hélt hún til að ná sér eftir að sorgin hafði bankað svo hastarlega að dyrum.

Á landareigninni er tjörn og þar býr flokkur hvítra anda. Shirley, móðir Rebeccu elskaði endurnar og gaf þeim daglega þegar hún var í heimsókn. Þær voru þess vegna nefndar Shirleyjarnar en þegar Rebecca gekk að tjörninni í þetta sinn hafði bæst í hópinn, blásvartur steggur synti á meðal Shirleyjanna og þær flykktust í kringum hann ánægðar með veru hans. Rebecca táraðist og steggurinn var umsvifalaust nefndur Sir Sam. Hún skrifaði færslu um þetta á facebook síðu sína sem flaug umsvifalaust um alla Ástralíu og þykir til marks um hvernig hægt er að finna óvænta huggun í sorg og sumir telja að þarna sé ekki um neina tilviljun að ræða heldur sé hinn látni vinur hennar að láta vita af sér.

Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.

„Slá í gegn, þú veist ég þrái að slá í gegn“ söng Egill Ólafsson í Með allt á hreinu og heillaði áhorfendur. Kannski vegna þess að innst inni þekkjum við þess þrá og gátum því samsamað okkur henni. Lee Israeli hóf starfsferil í blaðmennsku árið 1960 og árið 1972 var gefin út ævisaga Tallulah Bankhead eftir hana. Sjö árum síðar kom svo bók um ævi Dorothy Kilgallen en sú var blaðamaður en sat mjög lengi í pallborði í spurningaþættinum, What’s My Line? Dorothy fannst látin í íbúð sinni á Manhattan. Dánarorsökin var ofskammtur af lyfjum og mikil áfengisneysla. Ævisaga Lee Israeli þótti mjög góð og komst inn á metsölulista New York Times.

Eftir það kviknuðu vonir Lee um að hún gæti haft lifibrauð sitt af því að skrifa ævisögur þekktra persóna. Árið 1985 skrifaði hún sögu snyrtivörumógúlsins, Estée Lauder og kallaði Estée Lauder: Beyond the Magic. Estée hefur ævinlega haldið því fram að hún sé af ungverskum lágaðli í móðurætt en Lee taldi sig geta hrakið þá fullyrðingu. Kaupsýslukonan var ekki sátt við það og hóf með hjálp meðhöfundar að skrifa eigin sögu og sá til þess að hún kæmi út á sama tíma og bók Lee.

Nýr starfsferill

Ekki hjálpaði að gagnrýnendur voru ekki sérstaklega hrifnir af bókinni og Marylin Bender hjá, The Times Book Review, sagði hana samhengislausa og greinilega kastað til höndum við úrvinnslu efnisins. Þetta varð til þess að tekjur Lee bókstaflega þurrkuðust upp og þegar köttur hennar veikist átti hún ekki fyrir nauðsynlegri læknisaðgerð. Um þær mundir var hún að skrifa grein um gamanleikkonuna Fanny Brice. Við heimildaleit á bókasafni fann hún fyrir tilviljun tvö bréf frá gamanleikkonunni og vaudeville-stjörnunni og seldi þau. Það dugði til að kaupa læknishjálp handa kettinum.

Kaupandinn talaði hins vegar um að væri bréfið meira afgerandi væri hægt að gefa meira fyrir það og það verður til þess að Lee bætir eftirskrift við seinna bréfið og andvirði þess nægir fyrir leigu og fleiru. Þessi velgengni verður svo upphafið að nýjum ferli, nefnilega fölsun bréfa frá frægu fólki. Hún safnar að sér gömlum ritvélum og hefur töluvert fyrir að elda pappír, útvega sér bréfsefni er gæti passað við það sem höfundur á borð við Dorothy Parker hefði notað og reif gjarnan síður úr gömlum dagbókum. Auk þess að falsa bréf í nafni Dorothy, lagði Lee, Noël Coward, Eugene O’Neill, Ednu Ferber, Lillian Hellman og Humpfrey Bogart orð í munn. Hún leigði geymslu undir ritvélarnar og þar gaf að líta, Remington, Royal, Adler og Olympia. Hún hélt þeim vel við og merkti hverja og eina með nafni þess frægðarmennis sem notað hafði slíka vél.

Alls er talið að hún hafi falsað um það bil 400 bréf á átján mánaða tímabili. Vegna þess að hún hélt sig aðeins við vélrituð bréf þurfti hún bara að falsa undirskriftirnar. Það gerði hún með því leggja bréfin á upplýstan flöt og kópera í gegn, eins nákvæmlega og hún gat, rithönd höfundarins. Fljótlega fór þó af stað orðrómur um að ekki væri treystandi því efni sem hún kæmi með og fornbókasalar og aðrir er seldu skjöl af þessu tagi vöruðu hvern annan við henni. Þá fór hún að stela. Í krafti þess að hún var viðurkenndur höfundur komst hún í skjalasöfn virtra stofnana kóperaði þar ósvikin bréf margra mikilmenna og -kvenna, fór heim útbjó eigin útgáfu, mætti aftur til áframhaldandi heimildaleitar og skipti. Meðal þeirra bókasafna er urðu fyrir barðinu á henni voru: New York Public Library, bókasöfn Columbia, Yale, Harvard og Princeton-háskóla.

Melissa McCarthy lék Lee í kvikmynd gerðri eftir ævisögu hennar

Kjaftfor og skapmikil

Ekki er vitað nákvæmlega hve mörg bréfa hennar eru enn í umferð en þegar gefin var út bók með bréfum Noël Coward árið 2007 voru þar á meðal tvö eftir þennan afkastamikla falsara. Í öðru þeirra stendur: „Julie Andrews er reglulega aðlaðandi nú þegar hún hefur lagað sitt rosalega breska yfirbit.“

Sjálf var Lee hreykin af bréfunum sínum. Sjálfsævisaga hennar Can You Ever Forgive Me? er þrátt fyrir titilinn fullkomlega laus við iðrun. Þar segir meðal annars: „Ég tel bréfin enn mín bestu verk.“ Hún segist ekki hafa stjórnast af græðgi heldur örvæntingu. Starföryggi lausapenna sé lítið og þegar á bætist hremmingar eins og þær sem hún gekk í gegnum séu fáir möguleikar opnir. Hún lagði mikla vinnu í falsanir sínar og aflaði sér margvíslega heimilda um fólkið áður en hún skrifaði bréf sín og notfærði sér atburði í ævi þeirra til að gera þau trúverðugri. Líkt og aðrir falsarar hafði hún raunverulega hæfileika og gat notað ritleikni sína til að herma mjög vel eftir stíl annarra. Hún skrifaði til að mynda bréf í nafni Ernst Hemingway þar sem hann kvartar undan því að Spencer Tracy hafi verið valinn til að fara með hlutverk gamla mannsins í Gamli maðurinn og hafið.

Lee Israeli fæddist í New York 3. desember árið 1939. Hún lauk BA-gráðu í talmáli frá Brooklyn College árið 1961. Upp frá því vann hún við greinaskrif, handritagerð og fleira í lausamennsku. Hún hefur einnig verið afskaplega hornóttur persónuleiki, var skapstór og kjaftfor. Hún rakst ekki vel í hópi og hélt því sjaldnast fastri vinnu lengi og var alkóhólisti. Ekki góð blanda og varla uppskrift að farsæld í lífinu. Auk þess taldi hún vinnu frá 9 til 5 fyrir neðan sína virðingu og talaði um fólk á leið til og frá skrifstofunni í ævisögunni: „Ég horfði með samúð og fyrirlitningu á launaþrælana í stuttermaskyrtum sem unnu á skrifstofu. Ég hafði enga enga ástæðu til annars en að trúa að lífið gæti orðið betra.“ Þegar það gerðist ekki fann hún aðra leið. Lee átti einn bróður en þau voru ekki í neinu sambandi og enga vini.

Fór aldrei í meðferð

Flest bréfin sem Lee stal eru komin aftur á sinn stað en vegna þess að FBI-lögreglufulltrúarnir stöðvuðu hana á götu en handtóku ekki þá gafst henni tími til að losa sig við allar ritvélarnar og önnur sönnunargögn. Í heilan dag þvældist hún milli hverfa í New York og losaði sig við ritvélarnar í hinar og þessar ruslatunnur. Hún var þess vegna ákærð fyrir sölu þýfis og samsæri um að flytja stolnar vörur milli ríkja. Þessi brot játaði Lee greiðlega og var dæmd í sex mánaða stofufangelsi og fimm ára skilorð. Henni var einnig skipað að leita sér meðferðar við áfengisfíkn. Um það segir Lee í bókinni: „Ég gerði það aldrei.“

Eftir dóminn vann Lee fyrir sér með prófarkarlestri fyrir fræðitímarit. Svo rataði sagan á hvíta tjaldið. Það var Melissa McCarthy sem fór með hlutverk Lee og var tilnefnd til Óskarsverðlauna fyrir frammistöðu sína. Richard E. Grant lék vin hennar og aðstoðarmann við sölu bréfanna, Jack Hock. Hann skapaði einstaklega skemmtilega perónu en hafði ekki mikið að byggja á því Lee fór fáum orðum um hann í bók sinni. Þótt bæði væru andstyggilegar manneskjur var ekki hægt annað en að hafa gaman af þeim í myndinni. Hvorugt vekur beinlínis samúð en ákveðinn skilningur skapaðist milli þeirra og áhorfenda. Can You Ever Forgive Me? er stórskemmtileg mynd sem gerir góð skil kaldhæðnislega flókinni sögu sérstæðrar manneskju sem sannar líkt og Grettir forðum að sitt hvað er gæfa og gjörvileiki.

Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.

Krossnefur

Fuglaskoðun er skemmtilegt áhugamál og hentar vel fyrir alla fjölskylduna. Hún gefur einnig færi á að fara út í náttúruna og láta reyna á athyglisgáfuna. Til eru góðir, ekki mjög dýrir sjónaukar fyrir börn og fullorðna fólkið ræður alveg hve vandaða eða stóra sjónauka það kýs að kaupa. Scope eru frábær viðbót og flott fyrir þá sem takast á við fuglana af mikilli alvöru. Mjög margir byrja hvert ár á fuglskoðunarferð og skrá hjá sér þær tegundir sem þeir sjá á fyrsta degi ársins. Þannig fæst áhugaverður samanburður en allir alvöru fuglaskoðarar byrja að telja tegundir á ný ár hvert. Þeir sem eiga góðar myndavélar bæta svo við myndum.

Fuglaskoðun er ódýrt áhugamál því útbúnaðurinn þarf ekki að vera flókinn eða dýr en krefst þolinmæði og þolgæðis gagnvart veðri, vindum, votlendi og hrekkvísi fugla sem hafa lag á að fela sig vandlega fyrir vonglöðum safnendum. Á haustmánuðum hefst önnur af tveimur gósentíðum fuglaskoðara hér á landi. Farfuglar fara þá að hefja sig til flugs frá varpstöðvum sínum til vetrarsvæðanna. Ótal margir flækjast hingað og eiga hér hvíldarstopp í mislangan tíma. Undarlegt fólk úr öllum stéttum, af báðum kynjum og hvaðan æva að hleypur af stað með öfluga sjónauka og linsur að vopni og keppist við að koma auga á þá. Fuglabækur eru einnig gott veganesti.

Glókollur

Ferðast með fugla í huga

Að kíkja eftir fuglum er líka verðmætur hluti ferðalaga margra og þeir grípa með sér sjónaukann þegar haldið er utan og skrá hjá sér þá fugla sem þeir rekast á þar. Víða erlendis mynda menn með sér hópa á samfélagsmiðlum og Birding Iceland og Fuglar á Íslandi á facebook eru góðir staðir til að byrja á. Þar deila menn myndum og upplýsingum um áhugaverða fugla sem þeir hafa rekist á. Erlendir fuglaskoðarar gera það sama.

En hver er ástæðan fyrir því að fuglskoðun komst í tísku? Jú, margir telja það Covid að þakka eða kenna. Meðan sóttvarnarreglur voru hvað strangastar leitaði stór hópur fólks að afþreyingu sem sameinaði hreyfingu, útivist og einveru. Fuglaskoðun var auðvitað bæði hentug og spennandi hvað allt þetta varðaði. The Cornell Lab of Ornithology heldur úti heimasíðu með upplýsingum um fugla og hægt er að sækja sér app eBird sem hjálpar til við að bera kennsl á þá sem ber fyrir augu. Nýlega fjölgaði notendum þess í tvær billjónir og deilingum á myndum og upplýsingum um hvar tilteknir fuglar hefðu sést fjölgaði verulega. Vefslóðin og appið eruu í notkun í 253 löndum. Einnig er hægt að taka hljóðið í fuglum upp á símann og fá hjálp appsins til að þekkja þá þannig.

Álmkraki

Ungt fólk hefur ekkert síður en eldra stokkið á þennan vagn og nú eru þess dæmi að langar göngur í leit að sjaldgæfum fugli séu hluti af steggjapartíum í Kanada og Bandaríkjunum. Þá þarf vart vitnanna við lengur og ætti að vera ljóst að fuglaskoðun er farin að narta í hælana á golfinu hvað varðar vinsældir. Margir benda einnig á að fátt er meira róandi eða gefur betri hvíld frá daglegri streitu en að ganga úti í náttúrunni með athyglina á umhverfinu eða að sitja við fallega tjörn og fylgjast með atferli fuglanna daginn langan. Hér er líka fyrirtaks þjálfun á athyglisgáfunni og leikni við að nýta sér tæknina, þ.e.a.s. ef menn kjósa að nota öppin sem bjóðast eða þann búnað sem þarf til að ná góðum myndum af fuglum.

En að því sögðu þarf ekki að fara langt eða leggja hart að sér. Fuglar eru alls staðar og sumir njóta þess að fylgjast með þeim út um gluggann heima hjá sér. Nýlegir landnemar hér á landi eins og krossnefur og glókollur sjást æ oftar í fuglahúsum í görðum manna og Lindahverfið í Kópavogi fylltist af fólki með myndavélar þegar álmkraki gerði sig heimakominn í görðum þar. Það má því byrja hvar sem er að rækta þetta áhugamál, skrá hjá sér tegundir og sumir ná ágætum myndum af sínum fuglum á síma. Með tíð og tíma má svo færa út kvíarnar, bæta við búnaði og deila áhuganum með öðrum.

Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.

Það eru ellefu ár síðan Anna hætti að vinna. Hefur henni einhvern tíma leiðst á þeim tíma? „Já, já ábyggilega,“ segir hún. „Ég hélt ég væri vel undirbúin en hvenær er maður í raun undirbúin? Ég hef hins vegar passað mig á að hafa alltaf eitthvað fyrir stafni, tekið að mér einhver verkefni eða sinnt fjölskyldunni. Ég á stóra fjölskyldu, fjögur börn, ellefu barnabörn og eitt langömmubarn og það hefur oft komið sér vel í kennslu. Ég hef verið iðin við að aðstoða við heimanám og undirbúning undir próf í tungumálum. Ég var tungumálakennari, kenndi alltaf ensku, stundum  dönsku og að lokum spænsku fyrir byrjendur þannig að ég hef verið betri en enginn í því. En að auki hef ég alltaf fundið mér verkefni.“

Ferðalög eru helsta áhugamál Önnu

Hefur þá verið áfram í vinnu eftir að þú fórst að taka eftirlaun? „Ég átti inni í endurmenntunarsjóði og ákvað að gefa ekki Kennarasambandinu það svo fyrstu tvö árin var í háskólanum og las fög sem vöktu áhuga minn. Ég var í enskri málsögu, enskri bókmenntsögu, spænskri málfræði og spænsku sem talmál. Barnabörnunum fannst fáránlegt að ég færi að læra málfræði þegar ég þyrfti þess ekki og færi í það í fullu námi. Auk þess var ég mikið í sjálfboðavinnu, vann hjá Rauða krossinum við að kenna erlendum börnum íslensku og þeir voru með mjög góða aðstöðu uppi í Gerðubergi og ég var þar í nokkur ár. Svo hættu þeir því miður en ég var um hríð hjá Reykjavíkurborg sem tók við verkefninu. Dóttir mín var að kenna í Langholtsskóla og ég hjálpaði til þar í námsveri fyrir erlend börn.

Þetta var allt launalaus vinna og ég hefði alveg viljað fá borgað því eftirlaun kennara eru ekkert til að öskra af kæti yfir. Ég sótti síðan um og fékk starf við að sitja yfir prófum í HR. Það er auðvitað árstíðabundin vinna, byrjar í nóvember miðsvetrarprófin og svo aftur að vori. Yfirsetan er bara dálítið skemmtileg. Eiginlega ótrúlegt miðað við óróleika minn að ég geti setið kyrr og þegjandi svo klukkutímum skiptir yfir prófunum. Þar er góður félagsskapur, fullt af fólki á mínum aldri. Ég held að það séu um fjörutíu manns sem vinna við þetta og góð aðstaða fyrir okkur í HR, hugguleg kaffistofa og góðar veitingar á morgnana. Þetta er bæði félagslega áhugavert og gaman að kynnast starfsemi þessa skóla. Nú af og til hitti ég gamla nemendur og þeir mjög stoltir halda að ég sé loksins orðin prófessor en átta sig svo á að ég er bara að sitja yfir prófum og ekkert merkilegt við það,“ segir Anna og skellihlær.

Skellti sér í kennaranám um fertugt

Ætlaðir þú að verða kennari? „Nei, aldrei,“ segir hún með áherslu. „Það hefði aldrei hvarflað að mér að ég yrði kennari. Við bjuggum í nokkur ár í New York í Bandaríkjunum og vorum þá með fjögur börn á öllum skólastigum. Þá fór ég að vinna, því ég þarf alltaf að vera vinna, sem sjálfboðaliði í skólanum hjá krökkunum. Ég hjálpaði til við lestur, var með þau úti og á bókasafninu eða bara allt sem til féll. Þarna var ég á aldrinum þrjátíu og fimm til fertugs og fannst þetta svo skemmtilegt, sem það er að vinna börnum, að skömmu eftir að ég kom heim fór ég í Kennaraháskólann.

Eftir að ég kom heim fékk ég enga almennilega vinnu að mér fannst. Ég var með verslunarskólapróf og hafði áður gengið í ágæt störf, gjaldkerastörf og slíkt en þegar þarna var komið sögu bauðst í mesta lagi símavarsla. Margt ungt fólk með viðskiptafræðipróf var á vinnumarkaði og það jafngilti nánast stúdentsprófi eins og það hafði verið metið áður. Þannig að vinnumarkaðurinn hafði breyst og þá skellti ég mér bara í Kennaraháskólann. Ég tók ensku og íslensku þar og var orðin fjörutíu og fjögurra ára þegar ég útskrifaðist og kenndi þangað til ég hætti sextíu og sjö ára.“

Anna með eiginmanni sínum, Eyþóri Ólafssyni.

Bað um vinnu eftir heimsókn í hús allsnægta

Anna byrjaði starfsferilinn sem kennari í Hamraskóla í Grafarvogi. Hann var þá nýr skóli og margt þurfti að móta og byggja upp í starfinu.

„Ég var fyrsti kennarinn til að kenna tungumál í Hamraskóla,“ segir hún. „Ég kenndi ensku og dönsku og þurfti að búa til allt námsefni og það var óhemju mikill skóli. Ég fór svo í heimsókn í enskudeildina Garðaskóla og þau voru með vinnuherbergi, fullt af ýmsum námsbókum, prófum og gögnum. Ég fékk gjörsamlega stjörnur í augun og settist fyrir framan skólastjórann og sagði: „Get ég fengið vinnu hérna?“ Þetta var hús allsnægta. Ég beið í ár þá hætti ein vegna aldurs og hringt var í mig. Maður verður að bera sig eftir björginni.“

Hún er glettnisleg á svipinn þegar hún segir þetta en það er vel hægt að setja sig í þau spor að vera nýútskrifaður kennari og takast á við svo stórt verkefni sem beið hennar. Garðaskóli varð svo vinnustaður hennar þar til hún eftirlaunaaldri var náð og henni líkaði þar einstaklega vel. Þú ert alltaf að læra og alltaf að leita að vinnu en áttu þér eitthvert tómstundagaman?

„Ég ákvað þegar ég hætti að vinna að segja aldrei nei þegar ég fengi einhver tækifæri svo ég hef gert ýmislegt. Ég var meðal annars statisti í bíómynd sem Solveig Anspach gerði hér á landi, sú flotta franska kona, í mjög fínni mynd um ráðstefnu sundkennara, L’ Effet Aquatique. Ég sá ekki myndina fullgerða en vinkona mín spurði mig mörgum árum síðar hvort það gæti verið að hún hefði séð mig í bíómynd. „Ég var að horfa á franska bíómynd,“ sagði hún. „Getur verið að þú hafir verið ráðstefnugestur?“ Já, já, ég viðurkenndi það.

Ég er hins vegar óborganlegur lestrarhestur og maður er alltaf svolítið vandræðalegur að viðurkenna það vegna þess að þá hangir maður, er ekki að gera neitt að annarra mati. Ef einhver kæmi heim til mín og ég sæti og væri að prjóna væri sagt: O, hvað þú ert dugleg. En þegar ég ligg uppi í sófa og les talar enginn um dugnað. Ég er líka mikill göngugarpur og útihross. Er ekki í neinum fjallgöngum en ég labba mikið um utandyra um borg og bí. Þess utan ver ég miklum tíma í dægradvöl og hversdagslífið með fjölskyldunni. Ég á mér bara svona venjulegt líf.

Ég á mér ekkert svona tómstundagaman beinlínis. Ég er í golfi en er bæði áhugalítil og metnaðarlaus en er samt í golfi. Það eru svo margir sem ég þekki í þeirri íþrótt og það er bara gaman að vera með en ég er víðáttuléleg. Það gerir hins vegar ekkert til.“

Önnu fannst óskaplega skemmtilegt að kenna og vera innan um börn.

Á leið til afkomenda Skota í Gallisíu

Ertu með einhver plön um eitthvað skemmtilegt að gera á næstunni? „Ég er búin að vera um árabil meðlimur í samtökum sem heita Home Exchange. Ferðalög eru áhugamál hjá mér og ég er mikill ferðalangur, elska að þvælast um, lesa mér til áður en ég fer og fara á nýja staði. Við höfum átján sinnum skipst á húsnæði við fólk víða um Evrópu, mest Suður-Evrópu. Spánn er mikið uppáhaldsland hjá mér. Ég var þar í eitt ár fyrir tuttugu árum, tók frí frá kennslu og bjó þar í þeirri yndislegu borg Valenciu. Við höfum heimsótt öll horn Spánar og margar borgir.

Í haust erum við búin að fá íbúð í Madrid og í A Coruña í Gallisíu á Norður-Spáni. Þar hef ég aldrei verið áður. Þar er nýtt tungumál og menning. Þar er maður kominn til afkomenda Skota, heyrir í sekkjarpípum og sér mjög sérstaka hluti. Við höfum einu sinni komið til Vigo sem er næsta borg við og þar bar á góma margt furðulegt. Spánn er auðvitað mörg lönd, Baskaland, Andalúsía, Katalónía og fleiri. Það er svo ofsalega margt að sjá og við erum búin að skipta að minnsta kosti tíu sinnum á húsi við fólk á Spáni. Þetta er einstaklega skemmtilegur ferðamáti, bæði ódýr og svo er maður innan um venjulegt fólk. Þú hittir börn á leið í skóla og kerlingar á torginu að kjafta við og vegna þess að ég get alveg bjargað mér á spænsku og allir tala kastílönsku þá kynnist maður heimamönnum mun meira þegar maður býr í venjulegu íbúðahverfi. Þetta er mitt aðaláhugamál myndi ég segja,“ segir hún að lokum og auðséð að tilhlökkunin er mikil að komast út til Gallisíu og kynnast bæði nýju tungumáli og skemmtilegu fólki.

Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.

Rocketman og Bohemian Rapsody

Í Rocketman er byggt á ævi Elton Johns og lögin hans hljóma í gegnum myndina. Hún kom út árið 2019 ári á eftir Bohemian Rapsody en þar var fjallað um Freddie Mercury. Þótt tveir gerólíkir menn séu umfjöllunarefni þessara mynda eiga þeir sameiginlegt að hafa verið risar í tónlistarlífinu og eftir þá liggja meistaraleg lög sem eru löngu orðin klassísk. Bara þess vegna er tímanum vel varið í að horfa á kvikmyndir um þá.

Mamma Mia! Og svo aftur

ABBA-aðdáendur glöddust ósegjanlega þegar ákveðið var að gera dans- og söngvamynd byggða á vinsælustu lögum hljómsveitarinnar. Árið 2008 kom fyrri myndin og tókst frábærlega þótt leikararnir væru misgóðir söngvarar voru þau öll svo skemmtileg að ekki var hægt annað en að hrífast með. Árið 2018 kom svo Mamma Mia 2: Here We Go Again. Að þessu sinni voru allir á sínum stað nema Meryl Streep en í hennar stað birtist Cher, ógleymanleg, í lokin. Amanda Seyfried, Colin Firth, Pierce Brosnan, Stellan Skarsgård, Christine Baranski og Julie Walters voru öll á sínum stað og jafndásamleg og áður.

A Star Is Born

Varla er nokkur maður búinn að gleyma Stjarna fæðist frá 2018. Hún naut gríðarlegra vinsælda þótt um væri að ræða fjórðu endurgerð þessarar sögu. Bradley Cooper skrifaði handritið, leikstýrði og lék aðalkarlhlutverkið á  móti Lady Gaga. Tónlistin í myndinni er frábær og dúett þeirra Bradleys og Gaga algjörlega stórkostlegur. Þetta er reyndar vasaklútamynd líka en það er ekkert verra.

The Greatest Showman

Þessi mynd kom út árið 2017 og byggir á ævi P. T. Barnum, sirkusstjórans sem sló í gegn í Bandaríkjunum. Þarna er fullt af fínni tónlist, stórkostlegum sirkusatriðum og sagan er bara nokkuð góð. Hinn ástralski Hugh Jackman fær líka að sýna á sér aðra hlið og er flottur í sínu hlutverki.

La La Land

Allir muna eftir þessari áhugaverðu mynd frá árinu 2016, enda sló hún rækilega í gegn hjá gagnrýnendum og var tilnefnd til ótal Óskars- og Bafta-verðlaun og fékk allnokkur. Leikstjórinn Damien Chazelle fékk hugmyndina að því að para saman unga leikkonu í leit að gæfu og gengi í Hollywood og djasstónlistarmann upptekinn af heilindum í tónlist sinni. Litríkir búningar, flottir dansar og grípandi lög sjá svo um restina.

Vesalingarnir

Vesalingarnir eða Les Miserables frá 2012 skartar Hugh Jackman í aðalhlutverki og hér fékk hann fyrst að sýna hversu góður söngvari hann er í stórmynd. Sagan gerist á  nítjándu öld og segir sögu Jean Valjean sem stelur brauði og er dæmdur til margra ára þrælkunarvinnu. Hann strýkur, hittir prest og sannan mannvin og snýr við blaðinu. Hann tekur að sér munaðarlausa stúlku en er hundeltur alla ævi af lögreglumanninum Javert.

Sunshine on Leith

Ef þú ert í hópi þeirra sem söng með The Proclaimers, I will walk five hundred miles eða I‘m gonna be, eins og lagið heitir raunar, máttu til að horfa á þessa. Rauðhærðu tvíburarnir með skoska hreiminn slógu nefnilega í gegn á Íslandi en áttu erfiðar uppdráttar annars staðar. Engu að síður urðu þeir nógu þekktir til að þessi mynd var gerð í kringum lögin þeirra. Þetta er rómantísk saga og notaleg. Ekta sumarmynd.

Manstu þessar?

Söngvamyndirnar eru jafngamlar kvikmyndasögunni og hér eru nokkrar sem enginn ætti að missa af.

Hairspray

Þessi er frá árinu 2007 og John Travolta er dásamlegur í hlutverki Ednu Turnblad. Christopher Walken fær að sýna hvað hann er frábær dansari og Michelle Pfeiffer er æðisleg. Sagan hverfist um Tracy Turnblad sem elskar að syngja og dansa. Hún kemst inn í sjónvarpsþátt fyrir hæfileika sína og frægðin bíður handan við hornið.

Fame

Þessi klassíska mynd frá 1980 er eiginlega ómissandi á lista allra söngvamynda aðdáenda. Við fáum að fylgjast með nemendum í framhaldsskóla þar sem sviðslistir og sköpun eru aðalnámsbrautir og viðleitni þeirra til að ná að slá í gegn.

Chicago

Söngleikurinn hefur verið settur á svið oftar en tölu verður á komið en þessi kvikmynd frá árinu 2002 skartar Catherine Zeta-Jones og Renee Zellweger í hlutverkum hinna harðsoðnu kvenna, Velmu Kelly og Roxie Hart. Richard Gere er einnig flottur í sínu hlutverki en þessi mynd stendur og fellur með konunum.

Moulin Rouge

Baz Luhrman skapaði meistarverk árið 2001. Hér er byggt á sögunni Kamelíufrúnni eftir Alexander Dumas og Víólettu í La Traviata. Baz notfærði sér vinsæl popplög og fléttaði þau inn í söguna. Nicole Kidman og Ewan McGregor leika aðalhlutverkin og bæði eru fínir söngvarar. Þessi er rómantísk, falleg og sorgleg. Í vetur var sýndu söngleikur gerður upp úr myndinni í Borgarleikhúsinu og mjög góð hugmynd að horfa á myndina í sumar og fara á sýninguna í haust þegar leikhúsið opnar aftur.

Grease

Það er erfitt að ímynda sér að þessi mynd sé orðin fjörutíu og þriggja ára svo mikil áhrif hafði hún og enn er verið að tala um hana og vísa í hana. Bókstaflega allir virðast þekkja hana. Í sumar væri virkilega gaman að rifja upp kynnin við Sandy, Danny, Rizzo, Kenickle og alla hina.

Rocky Horror Picture Show

Talandi um búninga, hver getur gleymt Rocky Horror Picture Show. Myndin frá árinu 1975 hefur fyrir löngu fengið kultstatus og sumir horfa á hana minnst árlega. Kíktu í heimsókn í höll Dr. Frankenfurter eina dimma óveðursnótt og það er nokkuð víst að þaðan ferðu ekki ósnortin/n.

Eiginlega er ekki hægt að skilja við söngvamyndir án þess að minnast á Cabaret með Lizu Minelli, Fiðlarann á þakinu frá árinu 1971 með Topol og Normu Crane í aðalhlutverkum. Nú og Funny Girl með Barböru Streisand, My Fair Lady, Sound of Music og Mary Poppins en í öllum þeim myndum flytur rödd Julie Andrews tónlistina í hæstu hæðir. Hið sama á við um allar myndir Judy Garland. Ef fólk er búið að gleyma hennar einstöku rödd ætti það að venda bráðum bug að því að bæta þar úr.

Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.

Í hugum margra Íslendinga af minni kynslóð er Svíþjóð fyrirheitna landið, ímynd velmegunar, sterks velferðarkerfis og tækifæra en Guðbjörg lýsir allt öðrum veruleika. Hún er verkakona og vinnur margvísleg störf á lágmarkslaunum. Vinnuharka er mikil, aðstæður á vinnustað bágar og yfirmenn kaldir og tilætlunarsamir, sumir vilja jafnvel seilast inn í einkalíf undirmanna sinna og stjórna því hvað er gert utan vinnutíma. Guðbjörg eignast hins vegar alls staðar vini og nær að hafa ánægju af vinnunni sama hversu erfið og einhæf hún er. Hún hafði lokið kennaraprófi á Íslandi áður en hún fer út en fann sig ekki í því starfi og kýs frekar erfiðisvinnuna.

Manneskjulegur vinnumarkaður í Svíþjóð er ekki eina ranghugmyndin sem Guðbjörg afhjúpar í bókinni. Húsnæðismál eru líka í miklum ólestri. Húsnæði af skornum skammti, leiga há og leigjendur í óöryggri stöðu. Hennar fyrsta heimili er í ósamþykktum kjallara sem aldrei átti að vera íbúð en með vinnu og natni tekst henni að gera hann notalegan. Margra ára bið er eftir að fá íbúð úthlutað af yfirvöldum og þegar hún loks býðst er ekki eins einfalt að taka við húsnæðinu og mætti ætla. Guðbjörg kallar sig Mörtu í bókinni og sambýlismann sinn, Hans Schnerbeck, Karl. Samband þeirra er langt í frá einfalt og Karl flókinn maður. Þau fá loks eftir langa bið örugga leiguíbúð. Guðbjörg býr þar enn þegar bókin endar en hefur þá gengið í gegnum mikil og erfið veikindi.

Heilbrigðiskerfið brást

Reynsla hennar af sænska heilbrigðiskerfinu er langt frá því góð og þar hrynur enn ein tálsýn Íslendingsins um sæluríkið Svíþjóð. Á níunda áratug síðustu aldar er 67 ára konu tekið fálega þegar hún leitar aftur og aftur fárveik á bráðamóttöku sjúkrahúss. Hún kastar upp blóði en er send heim þegar ekkert finnst að henni, máttlaus, illa haldin af verkjum og ófær um að bjarga sér sjálf. Heilbrigðiskerfið er þá ekkert betra í velferðarríkinu en hér.

Það sem situr þó mest í lesandanum eftir að lestri lýkur er persóna Guðbjargar. Nú vill svo til að hún var systir ömmu minnar. Systkinin frá Ljósalandi voru ellefu og Guðbjörg næstyngst amma mín, Sigríður, sjötta í röðinni. Þessi systkini voru öll einstakt fólk og skildu eftir sig merka arfleifð hvert á sinn máta. Elstu systkinin hleyptu heimdraganum og leituðu sér menntunar. Fjórar systranna fóru út Vesturheims þar sem móðurbróðir þeirra bjó. Sigvaldi hélt til náms í arkitektúr og er höfundur margra merkra bygginga. Þrjár systranna sneru heim frá Kanada og bjuggu saman í íbúð í Stigahlíð, ein þeirra lærð saumakona tók að sér verkefni heima og ein vann í snyrtivöruverslun. Sú þriðja hafði smitast af berklum og glímdi við vanheilsu alla ævi. Sigríður amma giftist ekkjumanni með fjögur börn, Páli Metúsalemssyni á Refstað í Vopnafirði. Mamma mín var dóttir fyrri konu afa en það skipti ekki máli þegar kom að okkar samskiptum. Amma sýndi mér einstaka ástúð og hlýju.

Oft datt mér amma í hug þegar ég las texta Guðbjargar. Þær systur höfðu greinilega til að bera sama jafnlyndið, sama viðhorf til vinnunnar og sömu hlýju gagnvart samferðamönnum. Þær voru sömuleiðis báðar elskar að gróðri hvort sem um var að ræða matjurtir eða blóm. Amma kom sér upp fallegum garði við húsið á Refstað. Hún var einnig með kartöflugarð upp melnum við húsið og gróskumikinn rabarbaragarð. Ég fór oft með henni að taka upp fyrstu kartöflurnar eða til að skera rabarbarann. Þá sagði hún mér nöfnin á íslensku jurtunum sem við sáum og sáði fræi áhuga sem blómstraði þegar ég fullorðnaðist. Hún hafði sérlega fallega söngrödd og söng alla tíð við vinnu sína. Kunni ógrynni af kvæðum og sönglögum, margt sem ég hef aldrei heyrt nema hjá henni. Ég man eftir að hafa sofnað margt bjart sumarkvöldið meðan tónar frá söng ömmu bárust inn um opinn gluggann sem opnaðist út að garðinum. Þá var hún að hlú að plöntunum sínum og syngja fyrir þær. Hún sýndi börnum hlýju og líka virðingu, hún hlustaði og talaði aldrei niður til þeirra. Ég átti stundum erfitt þegar las frásagnir systur hennar því minningarnar helltust yfir mig. En mikið var það samt fróðlegt og hollt að fá kynnast þeirri konu líka. Ég heimsótti oft systur hennar í Stigahlíð með mömmu og það er augljóst að systkinin bjuggu öll yfir ómetanlegum mannkostum.

Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.