<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Heilbrigði &#8211; Lifðu núna</title>
	<atom:link href="https://lifdununa.is/flokkur/heilbrigdi/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://lifdununa.is</link>
	<description>Vefrit um lífið eftir miðjan aldur</description>
	<lastBuildDate>Wed, 26 Aug 2026 11:33:34 +0000</lastBuildDate>
	<language>is</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
	<item>
		<title>Horfum og hlustum – sjálfsvíg aldraðra</title>
		<link>https://lifdununa.is/grein/horfum-og-hlustum-sjalfsvig-aldradra/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ritstjórn]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 28 Aug 2026 07:00:05 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Andleg heilsa]]></category>
		<category><![CDATA[Heilbrigði]]></category>
		<category><![CDATA[Hringekja]]></category>
		<category><![CDATA[aldraðir]]></category>
		<category><![CDATA[andleg líðan]]></category>
		<category><![CDATA[sjálfsvíg]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://lifdununa.is/?p=59363</guid>

					<description><![CDATA[Íslendingar eiga orðtakið að vera saddur lífdaga og það er stundum notað þegar fólk deyr eftir langvarandi erfið veikindi. Orðasambandið fær hins vegar aðra og óheillavænlegri merkingu þegar það er]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Íslendingar eiga orðtakið að vera saddur lífdaga og það er stundum notað þegar fólk deyr eftir langvarandi erfið veikindi. Orðasambandið fær hins vegar aðra og óheillavænlegri merkingu þegar það er tengt við sjálfsvíg aldraðra. Þau er algengari en marga grunar og sá aldraði skipuleggur dánarstundina með löngum fyrirvara.</p>
<p>En eru þeir sem grípa til þessa úrræðis virkilega búnir að fá nóg af lífinu? Það er ekki endilega víst. Oft tengist ákvörðunin erfiðum lífsaðstæðum og geðrænum vanda. Viðkomandi missir vonina og trúna á framtíðina og þátt í því á versnandi heilsa, lítil  tengsl við aðra, missi eða ágreiningur við annað fólk. Það kann að vera að viðkomandi finnist sér hafnað. Viðkomandi sér enga aðra leið út ekki hvað síst aldurs síns.</p>
<p>Flestir sem eru í sjálfsvígshættu eiga það sameiginlegt að þeim finnst lífið algjörlega óbærilegt. Sjálfsvígstíðni hjá þeim sem eru 75 ára og eldri er 11,5 á hverja 100.000 íbúa. Vegna smæðar þjóðarinnar birtir Embætti Landlæknis  almennt ekki sundurliðaða árlega tíðni fyrir smæstu aldurshópa eldri borgara til að vernda friðhelgi og vegna þess að litlar breytingar í fjölda gefa skekkt hlutfall. Karlar yfir 85 ára aldri eru efstir í sjálfsvígstölfræðinni. Allir geta verið sammála um að hvert sjálfsvíg er einu dauðsfalli of mikið og vert að leggja sig fram um að koma í veg fyrir þau.</p>
<p><strong><img fetchpriority="high" decoding="async" class="alignleft size-medium wp-image-55084" src="https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/cec5b59871-4592x3064_o-310x207.jpg" alt="" width="310" height="207" srcset="https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/cec5b59871-4592x3064_o-310x207.jpg 310w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/cec5b59871-4592x3064_o-1024x683.jpg 1024w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/cec5b59871-4592x3064_o-768x512.jpg 768w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/cec5b59871-4592x3064_o-1536x1025.jpg 1536w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/cec5b59871-4592x3064_o-2048x1367.jpg 2048w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/cec5b59871-4592x3064_o-640x427.jpg 640w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/cec5b59871-4592x3064_o-890x594.jpg 890w" sizes="(max-width: 310px) 100vw, 310px" />Sjálfsvígsferlið</strong></p>
<p>Margt eldra fólk býr við ýmiss konar kvilla, en það hefur oft lært að takast á við álag og veit að flest gengur yfir með tímanum. Sá er kosturinn við að hafa mikla lífsreynslu. Sá hópur aldraðra sem endar líf sitt með sjálfsvígi er fólk sem verður hjálparvana og háð aðstoð eftir langt líf þar sem það hefur bjargað sér sjálft og lagt metnað sinn í að vera sjálfbjarga og ekki þurfa að reiða sig á aðra. Það að geta ekki lengur séð um sig sjálft og upplifa sig einungis sem byrði getur verið mjög erfitt. Sumt eldra fólk hefur auk þess litla trú á því að einhver geti hjálpað því eða skilið það og er ekki vant því að biðja um hjálp. Þetta á sérstaklega við um eldri karla sem hafa litla reynslu af því að setja í orð erfið mál og tilfinningar.</p>
<p>Þegar aldraðir svipta sig lífi hafa þeir oft undirbúðið sig lengi. Þungar hugsanir koma sífellt aftur: „Ég verð aldrei betri til heilsunnar og allur sársauki hverfur ef ég bara gæti sofnað og aldrei vaknað aftur.“ Síðan fara slíkar hugsanir að snúast um aðferðir við sjálfsvíg, hvenær og hvernig lífinu skuli ljúka og að lokum verður bilið milli hugsunar og athafnar ekki lengur langt. Þegar viðkomandi lætur til skarar skríða kemur það ættingjum og vinum oft verulega á óvart. Sumir standa vissulega alveg einir, en langflestir hafa einhvern í kringum sig. Fyrir fjölskyldu og vini er mikilvægt að vita að sjálfsvíg hjá öldruðum gerast sjaldan vegna skyndiákvörðunar. Þess vegna er mögulegt að hjálpa og ná til viðkomandi áður en það er of seint. Í grein á vef Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga er finna áhugaverða grein um hvernig heilbrigðisstarfsfólk getur greint hættumerki og rétt fram hjálparhönd. Margt af því á einnig við um fjölskyldu og vini.</p>
<p>Þeir sem standa næst hinum aldraða vita betur en ókunnugir hvað hann hefur verið að ganga í gegnum. Sorg vegna makamissis, veikindi, einmanaleiki, skortur á afþreyingu og sú tilfinning að hafa engan tilgang lengur eru meðal þess sem veldur andlegri vanlíðan og þunglyndi hjá öldruðum. Að fylgjast með hvort virkni hafi minnkað, einangrun aukist og hlusta eftir yfirlýsingum á borð við: „Ég get þetta ekki lengur“ eru leiðir fyrir aðstandendur til að meta hvort vanlíðan hafi aukist og hvort hætta sé á ferðum. Við verðum líka að þora að tala um sjálfsvíg og þunglyndi og stundum er gott að spyrja bara beint: „Glímir þú við þunglyndi, ertu með sjálfsvígshugsanir?“</p>
<p><strong><img decoding="async" class="size-medium wp-image-10989 alignright" src="https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2016/10/56a13d3c46-2000x1333_o-310x207.jpg" alt="Menn eiga að leyfa sér að upplifa sorgina" width="310" height="207" srcset="https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2016/10/56a13d3c46-2000x1333_o-310x207.jpg 310w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2016/10/56a13d3c46-2000x1333_o-768x512.jpg 768w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2016/10/56a13d3c46-2000x1333_o-1024x682.jpg 1024w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2016/10/56a13d3c46-2000x1333_o-640x427.jpg 640w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2016/10/56a13d3c46-2000x1333_o-890x593.jpg 890w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2016/10/56a13d3c46-2000x1333_o.jpg 2000w" sizes="(max-width: 310px) 100vw, 310px" />Viðkvæmur hópur</strong></p>
<p>Jafnvel fólk komið er vel á efri ár og er vel sjálfbjarga á sína erfiðu tíma. En ef það býr eitt og langur tími líður milli þess sem einhver lítur við getur einmanaleiki orðið alvarlegt vandamál. Versnandi heilsa getur valdið því að fólk komist ekki út í félagsstarf eða aðrar athafnir. Viðkvæmasti hópurinn er gamlir, einhleypir karlar og sú upplifun þeirra að vera einskis virði. Það tengist iðulega skertri færni og hjálparleysi. Það þarf ekki að hafa gerst neitt sérstakt til þess að þunglyndið taki yfirhöndina. Ólíklegt er að það hellist yfir mun líklegra er að nagandi tilfinning um að maður hafi lítið til að lifa fyrir setjist að í sálinni. Einmanaleiki og skortur á félagslegum stuðningi leikur þar stórt hlutverk.</p>
<p>Öldrað kona sem bjó í fjölbýlishúsi ásamt dóttur sinni og fjölskyldu sinni reyndi sjálfsvíg fyrir ekki löngu síðan. Hún hafði alltaf verið mjög sjálfstæð og ákveðin manneskja, var sú sem hjálpaði, ekki sú sem naut aðstoðar. Smám saman varð hún háðari fjölskyldunni. Hún var með nokkra langvinna og erfiða sjúkdóma sem ollu verkjum og þær stundir komu að hún gat ekki sinnt sjálfri sér og heimilinu eins vel og áður. Fjölskyldan tók ekki eftir neinum merkjum um þunglyndi. Hún var vön að borða morgunverð á sunnudögum með þeim en einn sunnudaginn kom hún ekki.</p>
<p>Dóttir hennar fann hana í rúminu meðvitundarlausa en það mátti greina andardrátt. Á náttborðinu var tómt lyfjaglas og bréf þar sem hún útskýrir að hún sé orðin þreytt á lífinu, það sé henni að mestu leyti kvöl og hún vilji deyja. Að lokum bað hún fjölskylduna að kalla ekki á hjálp fyrr en allt sé búið. Þau fóru ekki eftir því og gamla konan fékk aukna aðstoð við verkjastillingu og eftir samtöl við geðlækna náði hún að sætta sig við og fagna þeirri hjálp sem hún naut við dagleg verkefni.</p>
<p><strong>Viðhorf almennings hluti vandans</strong></p>
<p>Hluta vandans má rekja til viðhorfa okkar til ellinnar. Heilbrigðu eldra fólki líður almennt vel á Íslandi. Aðstæður þeirra sem geta ekki lengur ráðið við lífið og verða háðir hjálp eru hins vegar allt aðrar. Undir lok lífsins hjá mörgum kemur tímabil þar sem sú er raunin. Við höfum hugsanlega lagt of mikla áherslu á að aðeins þeir heilbrigðu og virku séu verðmætir. Þeir veiku finna til vanmáttar og finnst þeir reglulega minntir á að þeir séu annars flokks borgarar. Heilsuleysi og skert færni er að þeirra mati nokkuð sem allir taka eftir og sýna óþolinmæði og pirring. Þeim finnst þeir einnig vera byrði á ættingjum og samfélaginu almennt. Þessu getum við öll breytt og með því að hlusta og horfa skynjað og skilið líðan meðborgara okkar betur.</p>
<p>Hér er linkur á áhugaverða grein eftir Dr. Eydísi Kristínu Sveinbjarnardóttur geðhjúkrunarfræðing, prófessor og forstöðumann fræðasviðs geðhjúkrunar við Hjúkrunar- og ljósmóðurfræðideild HÍ og Landspítala, Guðrúnu Jónu Guðlaugsdóttur hjúkrunarfræðing og verkefnastjória sjálfsvígsforvarna hjá Lífsbrú – miðstöð sjálfsvígsforvarna hjá Embætti landlæknis og Dr. Merrie J. Kaas professor emeritus at the University of Minnesota, Advanced Practice Registered Nurse, PsychiatricMental Health Clinical Nurse Specialists, Fellow of the American Academy of Nursing (FAAN)</p>
<p><a href="https://www.hjukrun.is/greinar/sjalfsvig-medal-eldra-folks">https://www.hjukrun.is/greinar/sjalfsvig-medal-eldra-folksTop</a> of Form</p>
<p>Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Sumardepurð er líka til</title>
		<link>https://lifdununa.is/grein/sumardepurd-er-lika-til/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ritstjórn]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 03 Jul 2026 07:00:09 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Andleg heilsa]]></category>
		<category><![CDATA[Heilbrigði]]></category>
		<category><![CDATA[Hringekja]]></category>
		<category><![CDATA[sumardepurð]]></category>
		<category><![CDATA[vanlíðan]]></category>
		<category><![CDATA[þunglyndi]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://lifdununa.is/?p=58702</guid>

					<description><![CDATA[Allir á norðurslóðum þekkja orðið skammdegisþunglyndi, sumir kannast við meira en orðið því hugtakið að baki er þeim vel kunnugt. Þeir finna fyrir þreytu, orkuleysi, einbeitingarskorti og almennu sleni þegar]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Allir á norðurslóðum þekkja orðið skammdegisþunglyndi, sumir kannast við meira en orðið því hugtakið að baki er þeim vel kunnugt. Þeir finna fyrir þreytu, orkuleysi, einbeitingarskorti og almennu sleni þegar daginn tekur að lengja og þeir bíða eftir sumrinu og biðin er þeim löng og ströng, eins og Bubbi Morthens orðaði það. En borgar biðin sig? Það er nú einmitt það, stundum og stundum ekki.</p>
<p>Lóan sagði Páli Ólafssyni að vakna og vinna þegar mætti í túnið hjá honum að vori. Sennilega hefur Páll hlýtt kallinu en ekki allir geta það. Í stað þess vorið með birtu sína og grænu sprota færi þeim þann létti og gleði sem þeir bíða eftir hellist yfir þá enn meiri depurð. Sumarið gengur í garð og enn vomir þungt ský yfir höfðum þessara einstaklinga, framkvæmdakrafturinn er í lágmarki og þá langar alls ekkert út. Þetta er kallað sumardepurð og er vel kunnugt vísindamönnum.</p>
<p>Staðreyndin er sú að við höfum alltof miklar væntingar til sumarsins. Í myrkrinu og kuldanum á veturnar verður það í hugum okkar dásamleg árstíð og þegar það loksins gengur í garð er ekkert eins og okkur hafði dreymt um og við vænst. Svo bætist ofan á samviskubit og sektarkennd yfir að vera ekki eins og leikfangakanínan í Duracell-auglýsingunni berjandi sína trommu og dansandi um borðið. Við vorum jú, búin að bíða allan veturinn eftir þessari sólarglætu, græna grasi og laufguðu kjarri og í stað þess að skipuleggja lautarferðir með fjölskyldunni, klífa fjöll og rífa arfa í garðinum sitjum við inni og langar ekki að gera neitt.</p>
<p><strong>Sektarkenndin leggst á sálina</strong></p>
<p>Innst inni erum við sannfærð um að þetta sé rangt. Líðan okkar beinlínis vanþakklæti og leiðindi því auðvitað ættum við að vera úti allan daginn að ná okkur í ofurskammta af D-vítamíni til að safna vetrarforða. Vinir okkar standa við grillið dagana langa, eru búnir að planta sumarblómum um allan garð og eru á leið í útilegur, sumarbústaði, brúðkaup og hringferðir um landið á meðan við höngum heima. Sektarkenndin sest að í sálinni.</p>
<p>Þá er gott að vita að við erum ekki ein á báti. Sumardepurð sækir að fólki á öllum aldri og víðar í heiminum en hér á landi. Rannsókn á vegum Háskólans í Washington sýnir að skilnuðum fjölgar á sumrin. Ástæðan oftast sú að parið hefur beðið eftir sumrinu til að laga vandamálin í hjónabandinu, þá átti að tala saman, fara í frí og láta sér líða vel en þess í stað urðu algjör vinslit vegna þess að væntingarnar stóðust ekki. Önnur rannsókn leiðir í ljós að sjálfsvíg eru fleiri á vorin en veturna. Fleiri leita sér lækninga vegna almennrar vanlíðanar á sumrin en á veturna og svona mætti telja áfram. Sumarið er dásamlegt en læknar ekki allt.</p>
<p><strong>Hundadagarnir erfiðir </strong></p>
<p>Hundadagar hefjast í 3. júlí og standa til 11. ágúst yfirleitt er þetta hlýjasti og yndislegasti hluti sumarsins. Þá er allur gróður í blóma og veður mildust. Allir vita auðvitað að hundadagarnir eru kenndir við hundastjörnuna Síríus sem þá sést á himni hér á norðurslóðum og kannski viðeigandi því Winston Churchill var fyrstur til að kalla þunglyndi sitt svarta hundinn. Hann lýsti því í ævisögu sinni hvernig sá svarti tók að elta hann reglulega og þá var enginn friður. Hundadagarnir eru þeim er þjást af sumardepurð erfiðir. Þeir losna ekki við hundinn og sá er ekki vinalegur og dillandi skottinu. Ef þú ert í hópi þeirra sem finna fyrir sumardepurð er gott til þess að vita að hægt er að fá hjálp. Það má leita til læknis eða annars heilbrigðisstarfsfólks en í verkfærakistum þeirra er að finna margvísleg úrræði bæði lyf og annað sem grípa má til. Það er full ástæða til bjartsýni og hver veit nema hægt verði að koma kanínunni af stað með nýjum og endingargóðum batteríum.</p>
<p>Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.</p>
<p>&nbsp;</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Einstök hugsun, þín hugsun</title>
		<link>https://lifdununa.is/grein/einstok-hugsun-thin-hugsun/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ritstjórn]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 26 Apr 2026 07:00:56 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Andleg heilsa]]></category>
		<category><![CDATA[Heilbrigði]]></category>
		<category><![CDATA[Hringekja]]></category>
		<category><![CDATA[hamingja]]></category>
		<category><![CDATA[hugsun]]></category>
		<category><![CDATA[vellíðan]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://lifdununa.is/?p=57990</guid>

					<description><![CDATA[Að rækta hugann og sína einstöku sýn á lífið er góð leið til að skapa sér afþreyingu og rækta heilsuna. Bandaríska listakonan Georgia O’Keefe sagði einhvern tíma að þegar hún]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Að rækta hugann og sína einstöku sýn á lífið er góð leið til að skapa sér afþreyingu og rækta heilsuna. Bandaríska listakonan Georgia O’Keefe sagði einhvern tíma að þegar hún hefði gert sér grein fyrir að í huga hennar hrærðust ímyndir og form sem líktust engu sem henni hefði verið kennt hafi hún ákveðið að gleyma öllu sem hún hefði lært og mála á strigann þessar hugmyndir sem voru henni svo tamar en öðrum algjörlega framandi. Georgia tjáði með þessum orðum kjarnann í allri sköpun, nefnilega það að hver einstaklingur tjáir það sem er einstakt í hans eðli. Allir menn hafa mikla þörf fyrir að skapa og þeir sem eru heppnir finna leið til að fá útrás fyrir sköpunarþörfina. Hvort sem menn velja að mála, smíða, elda, skrifa eða dansa gefur sköpunarferlið þeim útrás og innri gleði sem ekkert annað getur veitt.</p>
<p><strong>Njóttu velgengni</strong></p>
<p>„Hvað er velgengni? Hver nýtur meiri velgengni í lífinu sá ríki eða sá fátæki?“ Spekingar og nýaldarsinnar keppast við að fullvissa fólk um að oft sé það í koti karls sem kóngs sé ekki í ranni en flestum hættir þó við að skilgreina velgengni eftir þeim auðæfum sem sjást fremur en hinum. Hver og einn verður þó að ákveða sjálfur hvað hann telur velgengni og eftirsóknarverð lífsgæði. Hvort hefur til að mynda náð meiri árangri í lífinu, forstjóri sem hefur byggt upp öflugt fyrirtæki eða móðir sem hefur komið fimm börnum til manns? Fyrirtæki lenda iðulega í erfiðleikum þegar sterkra stjórnenda nýtur ekki lengur við en gott uppeldi skilar sér áfram til næstu kynslóða. Oprah Winfrey kemst að þeirri niðurstöðu að hver sá sem gefur sál sína í verk sín nái árangri og njóti velgengni þótt hún sé ekki mælanleg í krónum og aurum. Njótið velgengninnar.</p>
<p><strong>lmkjarnaolíur</strong></p>
<p>Lyktarskynið er oft vanmetið en það hefur mun meiri áhrif á andlega vellíðan en menn gera sér grein fyrir. Ilmkjarnaolíur eru góð leið til að virkja það. Sítrónugras, mynta, lavender og sítrusávextir hafa endurnærandi og róandi áhrif. Hægt er að kaupa sérstaka lampa fyrir olíurnar eða nota baðolíur með þessum ilmi, þá bætast við slakandi áhrif heita vatnsins.</p>
<p><strong>Dugnaður er ofmetinn</strong></p>
<p>Að vera duglegur er líklega eitt besta hrós sem nokkur Íslendingur getur fengið. Trúin á stritið er rík í landanum og vinnuveitendur vilja flestir að starfsmenn þeirra séu að hamast eins og vinnusamar býflugur allan vinnudaginn. Mannsheilinn er hins vegar ekki gerður fyrir slíkar vinnuaðferðir. Einbeitingin meðalmannsins byrjar að dofna eftir fjörutíu mínútur og eftir það eykst hætta á mistökum. Þess vegna er mælt með að menn standi reglulega upp frá tölvunni eða taki sér hvíld frá því sem þeir eru að gera til að skerpa athyglina. Kaffibolli og spjall með vinnufélaga, gönguferð upp og niður stigana, vatnssopi, nokkrar teygjur eða ofurlítil gæðastund með sjálfum þér endurnærir og starfsmenn koma vakandi, glaðir og með athyglina í lagi aftur að vinnustöð sinni og afköstin aukast til muna. En það er ekki nóg að gæta þess að fá hvíld í vinnunni. Það sem þú gerir utan vinnutíma skiptir einnig miklu máli.</p>
<p>Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Þunglyndi, kvíði og leiði eykst í elsta aldurshópnum</title>
		<link>https://lifdununa.is/grein/thunglyndi-kvidi-og-leidi-eykst-i-elsta-aldurshopnum/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ritstjórn]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 16 Apr 2026 07:00:17 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Andleg heilsa]]></category>
		<category><![CDATA[Heilbrigði]]></category>
		<category><![CDATA[Hringekja]]></category>
		<category><![CDATA[kvíði]]></category>
		<category><![CDATA[lyf]]></category>
		<category><![CDATA[þunglyndi]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://lifdununa.is/?p=57907</guid>

					<description><![CDATA[Margt bendir til að andleg heilsa Íslendinga fari versnandi. Rannsókn frá árinu 2020 sýnir að 24% karla og 26% kvenna metur andlega heilsu sína sæmilega eða lélega. Það er nokkuð]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Margt bendir til að andleg heilsa Íslendinga fari versnandi. Rannsókn frá árinu 2020 sýnir að 24% karla og 26% kvenna metur andlega heilsu sína sæmilega eða lélega. Það er nokkuð hærra hlutfall en víða í löndunum í kringum okkur. Svefn-, kvíða- og þunglyndislyfjanotkun er hér einnig meiri en á hinum Norðurlöndunum. Þrátt fyrir þetta mælist Ísland enn hátt á lista yfir hamingjusömustu þjóðir í heimi. En hvað veldur því að svo hátt hlutfall fólks telur líðan síðan aðeins sæmilega eða lélega?</p>
<p>Margt kemur án efa til og sumir leita skýringanna í breyttri heimsmynd, heimsfaraldrinum, samfélagsmiðlum, auknu tengslaleysi og sívaxandi einmanaleika. En hver sem skýringin er þarf að bregðast við og hjálpa því fólki sem líður illa. Oftast lagast þunglyndi innan þriggja til sex mánaða frá því að einkenna verður vart og margir Íslendingar kannast við skammdegisþunglyndi sem gerir vart við sig á veturna en lagast þegar vora tekur. En ákveðinn hópir glímir við sömu líðan mánuðum og árum saman. Aðstæður þessa fólks eru misjafnar sem og möguleikar þeirra til að leita sér leiða til að breyta líðan sinni. Á undanförnum árum hefur mest aukning verið á þunglyndislyfjanotkun meðal aldraðra og kvenna og vitað er að notkun þeirra eykst með aldri. Í Noregi eru til að mynda einn af hverjum fjórum körlum og ein af hverjum þremur konum í aldurshópnum 85 ára og eldri sem notar slík lyf.</p>
<p>Þunglyndis- og kvíðalyf eru aldrei langtímalausn. Þeim er ætlað að bæta líðan einstaklingsins tímabundið og verða til þess að honum gangi betur að nýta önnur meðferðarúrræði. Þótt lyf séu góð og geti hjálpað hafa þau alltaf aukaverkanir og eru aldrei góð fyrir líkamann. Algengar aukaverkanir þunglyndislyfja eru minnkuð kynhvöt og vandamál með að fá fullnægingu, þyngdaraukning, ógleði, höfuðverkur, syfja, svimatilfinning og aukin hætta á beinþynningu. Ef fólk ætlar að hætta að þunglyndis- eða kvíðalyfjum ætti það aldrei að gera það án samráðs við lækni því algeng fráhvarfseinkenni eru eirðarleysi, þunglyndi, svefntruflanir, kvíði og pirringur.</p>
<p>Lyfin bæla auk þess tilfinningar og fólk finnur síður fyrir sorg, einmanaleika eða reiði. Þetta eru hins vegar allt eðlilegar tilfinningar og þegar hætt er á lyfjunum koma þær aftur og sumir segja af tvöföldum krafti. Til þess að ráða við þær er samtalsmeðferð og hópavinna árangursrík og góð leið fyrir flesta. Víða eru sorgarhópar starfandi en þar hittast jafningjar og styðja hvern annan. Samtalsmeðferð hjá sálfræðingi er dýr og hjá sumum langir biðlistar en þess virði þegar vel tekst til.</p>
<p>Lyfin geta verið lífsnauðsynleg í sumum tilfellum en það verður alltaf að leita að ástæðum þess að manneskju líður illa og bregðast við því. Ef þunglyndi er vægt getur hjálpað mjög mikið að finna ný áhugamál, hreyfa sig meira og leita leiða til að vera oftar í félagsskap annarra.</p>
<p>Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Nýtt 80 rýma hjúkrunarheimili Hrafnistu opnað í Reykjanesbæ</title>
		<link>https://lifdununa.is/grein/56805/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ritstjórn]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 16 Jan 2026 07:00:41 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Heilbrigði]]></category>
		<category><![CDATA[Hringekja]]></category>
		<category><![CDATA[Líkamleg heilsa]]></category>
		<category><![CDATA[hjúkrunarrými]]></category>
		<category><![CDATA[stjórnvöld]]></category>
		<category><![CDATA[uppbygging]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://lifdununa.is/?p=56805</guid>

					<description><![CDATA[Nýtt 80 rýma hjúkrunarheimili var opnað við Nesvelli í Reykjanesbæ í dag. Opnun heimilisins er mikilvægur áfangi í uppbyggingu hjúkrunarrýma um land allt. Hjúkrunarheimilið er samtengt Hrafnistu Nesvöllum sem er]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Nýtt 80 rýma hjúkrunarheimili var opnað við Nesvelli í Reykjanesbæ í dag. Opnun heimilisins er mikilvægur áfangi í uppbyggingu hjúkrunarrýma um land allt. Hjúkrunarheimilið er samtengt Hrafnistu Nesvöllum sem er 60 rýma hjúkrunarheimili með heildstæðri þjónustumiðstöð fyrir eldri borgara.</p>
<p>Samhliða opnuninni var hjúkrunarheimilinu Hlévangi lokað og fluttust þrjátíu íbúar þaðan inn á nýja heimilið í desember ásamt fleiri nýjum íbúum. Heildarfjöldi rýma á hjúkrunarheimilum á Suðurnesjum er því nú orðinn 140.</p>
<div id="attachment_56807" style="width: 910px" class="wp-caption alignleft"><img decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-56807" class="size-full wp-image-56807" src="https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/76fd1cedee-900x495_o.jpg" alt="" width="900" height="495" srcset="https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/76fd1cedee-900x495_o.jpg 900w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/76fd1cedee-900x495_o-310x171.jpg 310w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/76fd1cedee-900x495_o-768x422.jpg 768w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/76fd1cedee-900x495_o-640x352.jpg 640w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/76fd1cedee-900x495_o-890x490.jpg 890w" sizes="(max-width: 900px) 100vw, 900px" /><p id="caption-attachment-56807" class="wp-caption-text">Hrafnista Nesvöllum</p></div>
<h2>Vandaður aðbúnaður og aukið öryggi</h2>
<p>Nýja hjúkrunarheimilið er alls 5.444 m2 og skiptist í átta deildir með tíu einkarými á hverri deild. Við hönnun og framkvæmd var lögð áhersla á nýsköpun sem eykur öryggi og þægindi íbúa og bætir vinnuaðstöðu starfsfólks til muna. Má þar nefna nýjar lausnir fyrir baðaðstöðu, loftlyftukerfi í öllum einkarýmum, nýja tegund aðgangsstýringar, nýtt fyrirkomulag lyfjatiltektar og víðtækara sjúkrakallkerfi.</p>
<p>María Fjóla Harðardóttir, forstjóri Hrafnistu, segir nýja húsnæðið vera vandað þjónusturými en á sama tíma sé reynt að gera alla aðstöðu heimilislega og notalega fyrir íbúa: „Fyrstu íbúarnir fluttu inn nýverið og hafa verið að koma sér vel fyrir, en við gerum ráð fyrir að íbúar flytji inn í öll laus rými fyrir janúarlok og hlökkum til að taka vel á móti þeim.”</p>
<p>Meðal þeirra sem héldu erindi á opnunarhátíðinni í dag var Inga Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, sem gegndi stöðu félags- og húsnæðismálaráðherra þar til fyrir skemmstu en Ragnar Þór Ingólfsson, félags- og húsnæðismálaráðherra, komst ekki á opnunina. Þá héldu erindi Alma D. Möller, heilbrigðisráðherra, Kjartan Már Kjartansson, bæjarstjóri Reykjanesbæjar, Aríel Pétursson, stjórnarformaður Sjómannadagsráðs og María Fjóla Harðardóttir, forstjóri Hrafnistu.</p>
<p><span class="blockqoude">Inga Sæland lagði áherslu á að uppbygging hjúkrunarheimila væri eitt af forgangsmálum ríkisstjórnarinnar. „Opnun þessa glæsilega hjúkrunarheimilis með 80 rýmum er skýrt merki um vilja ríkisstjórnarinnar til að tryggja öldruðum öryggi, virðingu og góð lífsskilyrði. Ég óska Reykjanesbæ, Hrafnistuheimilunum, starfsfólki hjúkrunarheimilisins við Nesvelli og íbúum þess innilega til hamingju með þennan merka áfanga.“</span></p>
<p><span class="blockqoude">Alma D. Möller heilbrigðisráðherra sagði við opnunina að hér væri um mikilvægan áfanga í bættri þjónustu við eldra fólk að ræða. „Opnun nýs hjúkrunarheimilis að Nesvöllum styrkir verulega getu okkar til að mæta þörfum eldri borgara á Suðurnesjum. Fjölgun og endurnýjun eldri hjúkrunarrýma er lykilatriði í að tryggja örugga og góða þjónustu,“ sagði ráðherrann en fjölgun hjúkrunarrýma létti einnig undir rekstri sjúkrahúsa.</span></p>
<p><span class="blockqoude">Kjartan Már Kjartansson, bæjarstjóri Reykjanesbæjar, sagði opnun heimilisins stóran áfanga fyrir sveitarfélagið. „Þetta er afar mikilvægt verkefni fyrir Reykjanesbæ og Suðurnesið allt en nú bætast alls 50 ný hjúkrunarrými á svæðið. Með þessari framkvæmd er stigið stórt skref í að efla þjónustu við eldra fólk og mæta aukinni þörf fyrir vönduð hjúkrunarrými.“</span></p>
<p><span class="blockqoude">Aríel Pétursson, formaður Sjómannadagsráðs. „Við erum afar þakklát fyrir það traust sem okkur hefur verið sýnt með því að fela okkur umsjón með framkvæmdinni. Sjö áratuga reynsla af rekstri hjúkrunarheimila hefur nýst vel og fengið að skila sér inn í umgjörðina. Þá hefur einnig reynst farsælt að treysta Sjómannadagsráði fyrir slíkum framkvæmdum, enda hefur okkur tekist að skila vönduðu verki sem lokið er innan tilskilins tíma.“</span></p>
<h2>Hönnun og framkvæmd</h2>
<p>Í febrúar 2020 var undirritaður samningur um byggingu hjúkrunarheimilisins milli þáverandi heilbrigðisráðherra og bæjarstjóra Reykjanesbæjar. Upphaflega var samið um byggingu 60 rýma en síðar voru gerðir tveir viðaukasamningar um stækkun í 80 rými auk nýrra viðmiða um skipulag hjúkrunarheimila og tímalengingar samningsins. Samningurinn gerði ráð fyrir að heimilið yrði tekið í notkun fyrir árslok 2025 sem nú hefur gengið eftir.</p>
<p>THG arkitektar sáu um arkitektahönnun og fóru með hönnunarstjórn en ábyrgð verkfræðihönnunar var hjá Ferli verkfræðistofu. ÞG Verk sá um uppsteypu og frágang utanhúss en EYKT ehf. um frágang innanhúss. Jarðvinna var í höndum Ellerts Skúlasonar ehf. og Borgarvirki sá um frágang lóðarinnar.</p>
<h2><img loading="lazy" decoding="async" class="alignleft size-full wp-image-56808" src="https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/d92658d18d-1920x1440_o.jpg" alt="" width="1920" height="1440" srcset="https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/d92658d18d-1920x1440_o.jpg 1920w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/d92658d18d-1920x1440_o-310x233.jpg 310w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/d92658d18d-1920x1440_o-1024x768.jpg 1024w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/d92658d18d-1920x1440_o-768x576.jpg 768w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/d92658d18d-1920x1440_o-1536x1152.jpg 1536w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/d92658d18d-1920x1440_o-640x480.jpg 640w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2026/01/d92658d18d-1920x1440_o-890x668.jpg 890w" sizes="auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px" />Fjölgun hjúkrunarrýma</h2>
<p class="s2">Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er áhersla lögð á málefni eldra fólks, þar á meðal fjölgun hjúkrunarrýma.</p>
<ul>
<li>Þann 19. mars 2025 var tilkynnt að <a href="https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2025/03/19/Samkomulag-i-hofn-milli-rikis-og-sveitarfelaga-um-uppbyggingu-hjukrunarheimila-og-thjonustu-vid-born-med-fjolthaettan-vanda" target="_blank" rel="noopener">samkomulag væri í höfn milli ríkis og sveitarfélaga um ábyrgðarskiptingu á uppbyggingu hjúkrunarheimila</a>.</li>
<li>Í byrjun maí tók félags- og húsnæðismálaráðherra <a href="https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2025/05/02/Fyrsta-skoflustungan-tekin-ad-nyju-hjukrunarheimili-i-Asi-i-Hveragerdi" target="_blank" rel="noopener">fyrstu skóflustunguna að nýju hjúkrunarheimili í Ási í Hveragerði</a>.</li>
<li>Nokkrum dögum síðar <a href="https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2025/05/16/Nytt-hjukrunarheimili-verdur-opnad-vid-Nautholsveg" target="_blank" rel="noopener">mundaði ráðherra sleggju við Nauthólsveg</a> en þar verður ráðist í gagngerar endurbætur á húsnæði sem breytt verður í hjúkrunarheimili.</li>
<li>Undir lok maímánaðar var ráðherra á Akureyri vegna <a href="https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2025/05/23/Samkomulag-um-nytt-hjukrunarheimili-a-Akureyri/">samkomulags um nýtt hjúkrunarheimili í Þursaholti</a>.</li>
<li>Sama dag fór <a href="https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2025/05/23/Kyrrstada-rofin-um-hjukrunarheimili-a-Husavik-Fjogurra-ara-gomul-hola-heyrir-bratt-sogunni-til/">ráðherra á Húsavík til að rjúfa kyrrstöðu um hjúkrunarheimili sem beðið hefur verið eftir svo árum skiptir</a>.</li>
<li>Þann 16. júní var <a href="https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2025/06/18/Uppbygging-hjukrunarheimila-Satt-milli-rikis-og-sveitarfelaga-fest-i-log/">samkomulagið frá því í mars sem náðist milli ríkis og sveitarfélaga fest í lög</a>.</li>
<li>Þann 1. júlí var <a href="https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2025/07/01/Samkomulag-um-66-ny-hjukrunarrymi-i-Mosfellsbae/">nýtt samkomulag undirritað um þreföldun hjúkrunarrýma í Mosfellsbæ</a>.</li>
<li>Þremur dögum síðar var <a href="https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2025/07/04/Skoflustunga-tekin-ad-staekkun-hjukrunarheimilisins-i-Soltuni-67-ny-rymi-baetast-vid-a-arinu-2027/">skóflustunga tekin að stækkun hjúkrunarheimilisins í Sóltúni</a>.</li>
<li><a href="https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2025/09/02/64-ny-hjukrunarrymi-a-Hrafnistu-i-Kopavogi-Fullbuinn-lifsgaedakjarni-i-Bodathingi/">64 ný hjúkrunarrými voru tekin í notkun á Hrafnistu í Boðaþingi í Kópavogi</a> í 2. september.</li>
<li>Þann 8. janúar sl. var <a href="https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2026/01/08/Viljayfirlysing-um-uppbyggingu-108-ryma-hjukrunarheimilis-i-Hafnarfirdi/">viljayfirlýsing undirrituð um uppbyggingu 108 rýma hjúkrunarheimilis í Hafnarfirði</a>.</li>
</ul>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Vill breytta nálgun í geðheilbrigðismálum</title>
		<link>https://lifdununa.is/grein/vill-breytta-nalgun-i-gedheilbrigdismalum/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ritstjórn]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 30 Sep 2025 11:10:12 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Andleg heilsa]]></category>
		<category><![CDATA[Heilbrigði]]></category>
		<category><![CDATA[Hringekja]]></category>
		<category><![CDATA[fyrirlestur]]></category>
		<category><![CDATA[Geðheilbrigði]]></category>
		<category><![CDATA[Héðinn Unnsteinsson]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://lifdununa.is/?p=55139</guid>

					<description><![CDATA[Skynjun, hugsun, tilfinning og vitund. Mánudaginn 6. október klukkan 16:30 fjallar Héðinn Unnsteinsson á ljóðrænan og skemmtilegan hátt um grunnþætti mannlegrar tilvistar &#8211; með áherslu á andlega líðan &#8211; í]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p class="v1elementToProof">Skynjun, hugsun, tilfinning og vitund. Mánudaginn 6. október klukkan 16:30 fjallar Héðinn Unnsteinsson á ljóðrænan og skemmtilegan hátt um grunnþætti mannlegrar tilvistar &#8211; með áherslu á andlega líðan &#8211; í erindi á Borgarbókasafninu Spönginni. Héðinn leggur meðal annars út frá Lífsorðunum 14 sem eru hluti af bók hans og samnefndu leikverki <i>Vertu úlfur</i> sem var sýnt fyrir fullu húsi tvö leikár í röð og hlaut sjö Grímu-verðlaun.</p>
<p class="v1elementToProof">Héðinn, sem er menntaður kennari og stefnumótunarsérfræðingur með meistaragráðu í alþjóðlegri stefnumótun, brennur fyrir breyttri og mannúðlegri nálgun í geðheilbrigðismálum. Að samfélag okkar vinni markvissar með styrkleika fólks og snúi markvisst frá ofuráherslu á hvers konar fráhvörf manneskjunnar. Að við búum til betra og mannúðlegra geðheilbrigðiskerfi þar sem áherslur notenda leiða framþróun.</p>
<p class="v1elementToProof">Í erindi sínu í Spönginni, sem ber yfirskriftina „Vertu úlfur – Tilbrigði við geðheilbrigði&#8220; mun Héðinn, sem skrifaði einmitt um eigin reynslu af geðheilbrigðiskerfinu í fyrrnefndri bók, miðla þessari sýn sinni og ræða hana af einlægni.</p>
<p class="v1elementToProof">Héðinn hefur undanfarin 30 ár starfað að geðheilbrigðismálum, bæði byggt á eigin reynslu og sem sérfræðingur í stefnumótun í málaflokknum. Árin 2003-2010 starfaði hann sem sérfræðingur að geðheilbrigðismálum hjá heilbrigðisráðuneytinu og Alþjóða heilbrigðismálastofnuninni (WHO). Héðinn átti frumkvæðið að Geðræktarverkefninu og Geðorðunum 10.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Heyra liðskiptaaðgerðir sögunni til?</title>
		<link>https://lifdununa.is/grein/heyra-lidskiptaadgerdir-sogunni-til/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ritstjórn]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 19 Sep 2025 07:00:34 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Heilbrigði]]></category>
		<category><![CDATA[Hringekja]]></category>
		<category><![CDATA[Líkamleg heilsa]]></category>
		<category><![CDATA[gel]]></category>
		<category><![CDATA[liðskipti]]></category>
		<category><![CDATA[ný meðferð]]></category>
		<category><![CDATA[Slitgigt]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://lifdununa.is/?p=54925</guid>

					<description><![CDATA[Fjölmargir Íslendingar þjást af slitgigt og biðlistar eftir liðskiptaaðgerðum eru langir hér á landi. Slitgigt lýsir sér þannig að brjóskið milli liða eyðist og slitnar en það veldur því að]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Fjölmargir Íslendingar þjást af slitgigt og biðlistar eftir liðskiptaaðgerðum eru langir hér á landi. Slitgigt lýsir sér þannig að brjóskið milli liða eyðist og slitnar en það veldur því að liðurinn verður ekki eins hreyfanlegur og bólgur taka að myndast. Þessu fylgja miklir verkir.  Gigt af þessu tagi leggst oftast á hnjá- eða mjaðmaliði en einnig er þekkt að hún komi fram í öxlum og hrygg. Hingað til hefur eina ráðið til að bregðast við þessu verið að skipta um lið en nú er útlit fyrir að ný meðferð taki við.</p>
<p>Þýskir vísindamenn hafa unnið að því að þróa gel sem hægt er að sprauta inn í liðinn og þar myndar það þekju eða grunn sem leggst yfir skemmt brjóskið og vinnur að mörgu leyti svipað og það. Auk þess eru í því mólekúl sem laða að sér stofnfrumur og örva þær til að vinna og mynda nýtt brjósk. Fyrstu tilraunir á mönnum benda til að eftir aðeins tvo mánuði hafi flestir náð að mynda nýtt brjósk að einhverju leyti. Þetta er hreinlega bylting í meðferð slitgigtar en hún er algeng um allan heim bæði meðal eldra fólks og íþróttamanna. Þýsku vísindamennirnir eru langt komnir með þróun á gelinu og sérfræðingar spá því að mögulegt sé að það komi á markað og í notkun á næsta ári að sögn German Orthopaedic Research &amp; Clinical Trials.</p>
<p>Á sama tíma vinnur teymi í háskólanum í Connecticut að því að þróa svipað gel sem einnig er sprautað inn í liðinn og byggir hann upp að nýju. Thanh Nguyen prófessor í vélaverkfræði og líftæknilæknisfræði leiðir rannsóknirnar og í nýlegri grein sem birtist á vefnum UConn Today segir hann að framtíðin í bæklunarlækningum muni felast í rafbylgjum og einfaldri sprautu með Piezoelectric geli. Þetta eru góðar fréttir, ekki bara fyrir þá fjölmörgu sem þjást af slitgigt heldur einnig fyrir heilbrigðiskerfið. Hér er um að ræða mun ódýrari meðferð en skurðaðgerð og allt bendir til að hún sé einnig varanlegri og áhættuminni fyrir sjúklinginn.</p>
<p>„Núverandi meðferðir snúast um að draga úr verkjum ekki að lækna vefina,“ segir Thanh Nguyen í viðtali við UConn Today. „Við vonum að eðlilegar hreyfingar líkams, meðal annars göngur, geti komið af stað litlum rafbylgjum sem örva brjóskið til að vaxa aftur.“ En Piezoelectric gel inniheldur grunn þrýstirafhrifa en það er efni gert úr lífhverfu plastefni, poly-L-lactic acid, nanótrefjum og magesíum oxíd nanóögnum. Við álag, eins verður við eðlilegar hreyfingar líkamans, eða þegar hleypt er hljóðbylgjum á gelið sendir það frá sér litlar rafbylgjur. Vísindamennirnir vonast til þess að þær eigi eftir að örva frumur í því brjóski sem eftir er í veika liðnum til að endurnýja sig og vaxa aftur. Tilraunir þeirra á stórum dýrum lofa góðu. Þar sem þessar bylgjur eru mjög sambærilegar við eðlilegar rafbylgjur er örva endurnýjun og uppbyggingu í mannslíkamanum er full ástæða til bjartsýni hvað þetta varðar.</p>
<div id="attachment_54927" style="width: 910px" class="wp-caption alignleft"><img loading="lazy" decoding="async" aria-describedby="caption-attachment-54927" class="size-large wp-image-54927" src="https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/18249dfcef-1131x665_o-1024x602.jpg" alt="" width="900" height="529" srcset="https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/18249dfcef-1131x665_o-1024x602.jpg 1024w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/18249dfcef-1131x665_o-310x182.jpg 310w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/18249dfcef-1131x665_o-768x452.jpg 768w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/18249dfcef-1131x665_o-640x376.jpg 640w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/18249dfcef-1131x665_o-890x523.jpg 890w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/18249dfcef-1131x665_o.jpg 1131w" sizes="auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px" /><p id="caption-attachment-54927" class="wp-caption-text">Teymið sem rannsakar nýja meðferð við slitgigt.</p></div>
<p><strong>Betri meðferð en aðrar </strong></p>
<p>Fram að þessu hefur algengasta meðferð við slitgigt verið að sprauta geli inni í liðinn til að auka liðleika hans en það gel eyðist á nokkrum mánuðum og virkar aðeins fyrir hluta sjúklinga. Einnig hafa læknar reynt að verkjastilla sjúklinga með gigtarlyfjum og öðrum bólgueyðandi og verkjastillandi lyfjum. Þegar slitið er orðið mjög slæmt er engin leið önnur fær en að senda fólk í skurðaðgerð og skipta liðnum út fyrir gervilið. Tilraunir hafa verið gerðar með að sprauta stofnfrumum inn í liði en þær hafa ekki gefið góða raun og eru í raun oftast ekki viðurkenndar af opinberum heilbrigðisyfirvöldum.</p>
<p>Enn er þó verið að þróa Piezoelectric gelið og rannsókn Thanh Ngueyns og samstarfsmanna hans mun standa til ársins 2029. Ef áfram heldur sem horfir kann að vera að það ár muni þeir leitast við að fá leyfi til að gera tilraunir á mönnum og eftir það er mögulegt að fá gelið viðurkennt af lyfjastofnunum og síðan koma því á markað. Áður hafði Thanh Nguyen starfað með Yang Liu prófessor við Peking-háskóla að svipuðum rannsóknum. Niðurstöður rannsókna þeirra birtust í Science Translational Medicine og Nature</p>
<p>Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Vitglöp Bruce Willis draga fram í dagsljósið matarvenjur sem læknar segja gætu verið fyrstu merki um þau</title>
		<link>https://lifdununa.is/grein/vitglop-bruce-willis-draga-fram-i-dagsljosid-matarvenjur-sem-laeknar-segja-gaetu-verid-fyrstu-merki-um-thau/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ritstjórn]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 02 Sep 2025 07:00:53 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Andleg heilsa]]></category>
		<category><![CDATA[Heilbrigði]]></category>
		<category><![CDATA[Hringekja]]></category>
		<category><![CDATA[Bruce Willis]]></category>
		<category><![CDATA[framheilabilun]]></category>
		<category><![CDATA[vitglöp]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://lifdununa.is/?p=54768</guid>

					<description><![CDATA[Fréttin af því að bandaríski leikarinn Bruce Willis hafi verið fluttur að heiman vegna framheilabilunar hefur vakið mikla athygli vestan hafs og hefur um leið varpað nýju ljósi á sjúkdóminn]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Fréttin af því að bandaríski leikarinn Bruce Willis hafi verið fluttur að heiman vegna framheilabilunar hefur vakið mikla athygli vestan hafs og hefur um leið varpað nýju ljósi á sjúkdóminn og hvernig hann hefur áhrif á matarvenjur.</p>
<p>Emma Hemming, eiginkona hins sjötuga Willis, tilkynnti nýlega að hún hefði ákveðið að flytja hann í annað fjölskylduhús, þar sem núverandi heimili, sem hann deildi með henni og tveimur ungum dætrum sínum, væri ekki hentugt fyrir uppeldi þeirra og þroskaskilyrði á sama tíma og andlegu ástandi hans hrakaði.</p>
<p>Framheilaheilabilun einkennist af hrörnun og rýrnun á framhlið og hliðum heilans, sem síðan leiðir til breytinga á hegðun og persónuleika – og eins og í tilfelli Willis hefur það áhrif á minni og  getu til að hugsa og tala.</p>
<p><strong>Fæða er annar þáttur í lífi sjúklingsins sem sjúkdómurinn hefur áhrif á</strong></p>
<p>Dæmi um að matarvenjur breytist og hafa um leið áhrif á vitglöp er hin svokallaða „Bananakona“ sem <em>International School of Advanced Studies</em> skoðaði árið 2006. Á einhverjum tímapunkti fékk þessi kona ástríðu fyrir banönum og drakk lítra af mjólk daglega.</p>
<p>„Eftir að hún lést staðfesti heilagreining sjúkdómsgreiningu læknisins: konan þjáðist af framheilabilun, algengri tegund vitglapa sem er næst algengust á eftir Alzheimerssjúkdómnum,“ greindi Science Daily frá.</p>
<p>Í rannsókninni kom fram að konan neytti ekki neins annars en banana, hegðun sem vísindamaðurinn Marilena Aiello benti á gæti valdið því að einstaklingar léttist „vegna þess að þeir borða einhæfa fæðu á þráhyggjukenndan hátt.“ Livewell, samtök sem sérhæfa sig í umönnun Alzheimerssjúklinga og annarra með vitglöp, benda á að þyngdartap hjá sjúklingum geti stafað af fjöltengdum vandamálum, þar á meðal vanhæfni þeirra til að nærast sjálfir, tjá sig um hungur og í alvarlegum tilfellum gætu þeir ekki einu sinni áttað sig á því að þeir séu svangir. „Sannleikurinn er sá að mikil breyting á matarlyst er oft eðlilegur hluti af sjúkdómnum,“ segir á vefsíðu samtakanna. Það sem flækir enn frekar erfiðar aðstæður er að þessi venja magnast upp í áráttu fyrir því að borða óætar vörur.</p>
<p><strong><img loading="lazy" decoding="async" class="size-medium wp-image-54771 alignright" src="https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/3c98f74065-700x560_o-310x248.jpg" alt="" width="310" height="248" srcset="https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/3c98f74065-700x560_o-310x248.jpg 310w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/3c98f74065-700x560_o-640x512.jpg 640w, https://lifdununa.is/wp-content/uploads/2025/09/3c98f74065-700x560_o.jpg 700w" sizes="auto, (max-width: 310px) 100vw, 310px" />Kona greip eiginmann sinn við að reyna að borða glerkúlu</strong></p>
<p>Dr. Elaine Eshbaugh, prófessor í öldrunarfræði og fjölskyldufræði við Háskólann í Norður-Iowa, rifjar upp þegar eiginmaður vinkonu hennar reyndi að borða glerkúlu. Þetta leiddi til þess að sjúklingurinn var færður á minnisdeild, enda benti þetta til þess að þörf væri á „nákvæmu eftirliti“.</p>
<p>„Það er vitað að einstaklingar með vitglöp hafa drukkið hreinsiefni og borðað uppþvottaefnispúða [Tide Pot],“ skrifar Eshbaugh á vefsíðu sinni, When Dementia Knocks. „Augljóslega þarf fólk sem hefur myndað með sér tilhneigingu að borða óætar vörur, náið eftirlit og vera í vandlega stýrðu umhverfi til að tryggja öryggi sitt.“</p>
<p>Á hinn bóginn er einnig vitað að heilasjúkdómurinn getur líka haft þveröfug áhrif á mataræði. Sjúklingar með framheilabilun hafa einnig orðið uppvísir að stela mat af diskum annarra. „Þessi hegðun er vandamál, auðvitað félagslega, en einnig hvað varðar heilsu sjúklinga þar sem þeir hafa þá tilhneigingu til að þyngjast,“ sagði Aiello í viðtali við Science Daily. Í öðrum tilfellum gæti sjúklingurinn gleymt að hafa borðað, haft áhyggjur af næstu máltíð eða jafnvel ruglað þorsta saman við hungur. Þetta gerist þegar undirstúkan er skemmd. Þessi röskun gæti þó tengst beint framheilavitglöpum þar sem hún hefur áhrif á undirstúkuna (<em>f</em><em>ramhluti milliheila, liggur milli framstúku og þriðja heilahólfs. Tekur þátt í samhæfingu milli sjálfvirka taugakerfis og heiladinguls</em><em>)</em>, sem stjórnar meðal annars matarlyst.</p>
<p>„Þetta gæti falið í sér breytingu á sjálfvirka taugakerfinu, sem einkennist af breyttu mati á merkjum líkamans, svo sem hungri, mettunartilfinningu og matarlyst,“ sagði Aiello. „Þessar skemmdir á framheila geta valdið tapi á hömlunarmerkjum, sem leiðir til hegðunar eins og ofáts.“ Í viðtali á dögunum gaf Emma, eiginkona Bruce Willis, til kynna að hann hefði misst minnið og talgetuna. „Bruce er við mjög góða heilsu almennt, veistu. Það er bara heilinn sem er að bregðast honum,“ sagði hún í viðtalinu. „Tungumálið er að breytast og, þú veist, við höfum lært að aðlagast,“ sagði hún áður en hún bætti við: „Og við höfum leið til að eiga samskipti við hann, sem er bara öðruvísi leið, öðruvísi.“ Emma talaði ekki um matarvenjur leikarans, þó að það væri nefnt að hann yrði í umönnun sérstaks teymis allan sólarhringinn á nýjum dvalarstað, öðru fjölskylduheimili þeirra. En engu að síður hefur fréttin um veikindi svo frægs leikara orðið til þess að fjölmiðlar í Bandaríkjunum hafa beint  kastljósi sínu meira að vitglöpum og öðrum heilabilunarsjúkdómum og keppst við að fræða almenning um þá. Það er þá alltént til einhvers ef slíkur harmleikur sem Willis fjölskyldan glímir nú við verði til vitundarvakningar meðal þjóðarinnar um alvarlega sjúkdóma.</p>
<p><em>Viðar Eggertsson, leikari og leikstjóri, skrifar fyrir Lifðu núna </em></p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Alltaf að missa jafnvægið</title>
		<link>https://lifdununa.is/grein/alltaf-ad-missa-jafnvaegid/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ritstjórn]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 03 Jul 2025 07:00:41 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Heilbrigði]]></category>
		<category><![CDATA[Hringekja]]></category>
		<category><![CDATA[Líkamleg heilsa]]></category>
		<category><![CDATA[heilsa]]></category>
		<category><![CDATA[jafnvægisleysi]]></category>
		<category><![CDATA[sjúkdómar]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://lifdununa.is/?p=53758</guid>

					<description><![CDATA[Hefur þú fengið svimakast nýlega eða fundist þú óstöðug/ur á fótunum? Ef svo er ertu áreiðanlega ekki ein/n um það. Ein algengasta orsök þess að eldra fólk dettur heima hjá]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Hefur þú fengið svimakast nýlega eða fundist þú óstöðug/ur á fótunum? Ef svo er ertu áreiðanlega ekki ein/n um það. Ein algengasta orsök þess að eldra fólk dettur heima hjá sér er svimakast eða að það finnur fyrir jafnvægisleysi, sérstaklega þegar verið er að standa upp. Ástæðurnar þess að fólk finnur fyrir óstöðugleika eru fyrst og fremst tengdar taugakerfinu og ástandi liða.</p>
<p>Til að jafnvægi haldist gott þurfa augun, innra eyrað og vöðvar líkamans að vinna vel saman. Með árunum getur jafnvægiskerfi innra eyrans raskast til dæmis vegna sýkinga, sjónin breytist líka og vöðvakraftur minnkar. Allt þetta er hægt að þjálfa. Með því að gera jafnvægisæfingar á hverjum degi geta menn haldið við hæfni sinni en nokkrir sjúkdómar geta valdið skaða á jafnvægiskerfinu.</p>
<ol>
<li><strong>Fullorðins vatnshöfuð</strong></li>
</ol>
<p>Billy Joel tilkynnti árið 2018 að hann væri hættur að halda tónleika og semja lög. Ástæðan var að hann hafði fengið sjúkdóm sem kallaður er fullorðins vatnshöfuð, eða normal pressure hydrocephalus eins og það heitir á ensku. Sjúkdómurinn lýsir sér þannig að rými í heilanum fyllast af vökva. Billy hafði orðið fyrir því að detta á sviðinu og gangast í kjölfarið undir aðgerð til að hreinsa burtu vökvann.</p>
<p>Oftast þróar fólk ekki með sér þennan sjúkdóm fyrr en eftir sextugt. Þetta er sjaldgæft en helstu einkenni eru jafnvægisleysi, að eiga erfiðar með gang og stjórn á þvaglátum. Stundum fylgja hugræn vandamál sem geta líkst vitglöpum. Flestir ná að rétta sig af ef þeir hrasa um eitthvað á göngu utandyra eða jafnvel á gólfinu heima hjá sér en manneskjur með fullorðins vatnshöfuð geta það ekki. Þær geta líka átt í erfiðleikum með að snúa sér og margir lýsa því þannig að það sé eins og fæturnir séu fastir við gólfið.</p>
<p>Hægt er að greina sjúkdóminn með segulómun á heilanum. Ef fullorðins vatnshöfuð greinist geta læknar skorið manneskjuna upp og fjarlægt vökvann. Í sumum tilfellum er komið fyrir svokölluðum skuntum eða plaströrum sem leiða vökvann burtu úr heilanum og yfir í aðra hluta líkamans, oftast magann.</p>
<ol start="2">
<li><strong>Réttstöðuþrýstingsfall</strong></li>
</ol>
<p>Hefur þú einhvern tíma staðið snöggt á fætur og fundið fyrir svima og jafnvægisleysi, jafnvel dottið ofan í sætið aftur? Þá hefur þú fundið fyrir réttstöðuþrýstingsfalli. Einn af hverjum fimm sem náð hefur sextugsaldri finnur einhvern tíma fyrir þessu en blóðþrýstingur fellur þá snöggt og hratt. Í sumum tilfellum er um að ræða aukaverkanir blóðþrýstingslyfja en einnig getur þetta stafað af vökvaskorti, blóðleysi, miklum verkjum og þunglyndi.</p>
<p>Réttstöðuþrýstingsfall getur einnig bent til að taugakerfið hafi orðið fyrir skaða vegna þess að ákveðnir hlutar heilans hafa orðið veikst eða skaðast vegna tiltekinna erfðasjúkdóma. Sjálfvirka taugakerfið sér um að halda líffærakerfum okkar gangandi þar á meðal, öndun, hjartslætti og blóðþrýstingi. Ef það veikist af einhverjum ástæðum getur blóðþrýstingur fallið hratt eða hækkað langt umfram það sem æskilegt. Ef þú finnur oft fyrir snöggu jafnvægisleysi eða svima þegar þú stendur upp, svitnar mikið eða finnur fyrir hjartsláttartruflunum ættir þú að leita læknis og biðja um rannsókn.</p>
<ol start="3">
<li><strong>Útlægur taugakvilli</strong></li>
</ol>
<p>Peripheral neuropathy eða útlægur taugakvilli er nokkuð algengur meðal fólks yfir fimmtugt. Fólk með sykursýki þróar gjarnan með sér þennan kvilla en hann orsakast af skemmdum á litlum taugaþráðum og veldur tilfinningaleysi eða doða í fingrum og fótum. Til er í dæminu að fólk finni ekki hvort fætur þeirra snerti gólfið eða ekki. Skemmdirnar geta síðan aukist og farið að leggjast á stærri taugaþræði og þá missir fólk vöðvakraft og stjórn og tilfinningu í liðum. Af sjálfu sér leiðir að þetta eykur jafnvægisleysi og veldur tíðri svimatilfinningu.</p>
<p>Ef fólk hefur þróað með sér þennan kvilla ætti það að varast að bera þunga hluti eða ganga um þar sem dimmt er því hvoru tveggja eykur hættuna á að manneskjan missi jafnvægið og detti illa. Það að þurfa að einbeita sér að því að halda einhverju stöðugu eða því að sjá í myrkri minnkar enn tilfinninguna fyrir líkamanum. Ofskammtar af tilteknum vítamínum eða skortur á þeim getur einnig valdið þessum einkennum og í dag er auðvelt að athuga hvort um það sé að ræða.</p>
<ol start="4">
<li><strong>Þögult heilablóðfall</strong></li>
</ol>
<p>Blóðþurrðarslag eða heilablóðfall vegna blóðtappa verður vegna tímabundinnar truflunar á blóðflæði til heilans. Stundum verður fólk tæplega vart við hvað er að gerast og einkennin vara í skamman tíma. Sumir kalla þetta smáheilablóðfall eða ministroke. Í flestum tilfellum valda þau ekki varanlegum skaða en það sem kallað hefur verið á ensku silent stroke eða þögult heilablóðfall veldur á hinn bóginn oftast skemmdum en fólk finnur hugsanlega ekki fyrir neinum einkennum.</p>
<p>Þegar manneskja fær heilablóðfall er algengt að hún lamist öðru megin í líkamanum eða finni fyrir málstoli, höfuðverk eða missi meðvitund. En margir sem hafa fengið silent stroke vita ekki einu sinni af því. Þeir fundu aldrei nein einkenni svo fer að bera á jafnvægisleysi eða erfiðleikum með gang og viðkomandi telur einhverjar allt aðrar ástæður liggja að baki. Finni menn allt í einu fyrir því að þeir eigi erfiðara með ganga upp eða niður stiga, að þeir séu orðnir hægari í hreyfingum en áður og jafnvægisleysi hafi aukist ættu þeir að íhuga þann möguleika að þeir hafi fengið silent stroke. Með því að stunda tai chi eða jóga geta menn hins vegar þjálfað upp getu sína aftur og dregið úr einkennunum.</p>
<p>Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Hrotur geta verið bæði hvimleiðar og hættulegar</title>
		<link>https://lifdununa.is/grein/hrotur-geta-verid-baedi-hvimleidar-og-haettulegar/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Ritstjórn]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 22 Feb 2025 07:00:52 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Heilbrigði]]></category>
		<category><![CDATA[Hringekja]]></category>
		<category><![CDATA[Líkamleg heilsa]]></category>
		<category><![CDATA[hrotur]]></category>
		<category><![CDATA[kæfisvefn]]></category>
		<category><![CDATA[svefnrannsókn]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://lifdununa.is/?p=52083</guid>

					<description><![CDATA[Kæfisvefn er ástand sem getur valdið miklum heilsufarslegum skaða sé hann ekki meðhöndlaður. Fólk með kæfisvefn nær sjaldan ef nokkurn tíma fullri hvíld þótt það sofi á næturnar og með]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Kæfisvefn er ástand sem getur valdið miklum heilsufarslegum skaða sé hann ekki meðhöndlaður. Fólk með kæfisvefn nær sjaldan ef nokkurn tíma fullri hvíld þótt það sofi á næturnar og með tíð og tíma getur það beinlínis orðið hættulegt sjálfu sér og öðrum.</p>
<p>Manneskja með kæfisvefn verður eftir vissan tíma ófær um fulla athygli og einbeitingu við þau verk sem hún vinnur yfir daginn. Það fer að verða vart minnistruflana, viðbragðstíminn verður hægari og athyglin ekki eins skörp. Þetta hefur áhrif á hæfni manna til að keyra og dregur úr getu til að sinna ýmiss konar nákvæmnisvinnu.</p>
<p>Kæfisvefn er nafn á því ástand þegar hálsinn þrengist eða lokast í svefni og veldur öndunartruflunum. Einstaklingurinn veit sjaldnast af þessu en margir hrökkva upp verði öndurhléð langt. Þá getur verið erfitt að sofna aftur en kæfisvefn er mældur í stigum eftir því hve oft fólk hættir að anda og hve lengi öndunarhléin standa. Manneskja er greind með kæfisvefn þegar öndurarhlé eru fimm eða fleiri á klukkustund.</p>
<p><strong>Eykur líkur á hættulegum sjúkdómum</strong></p>
<p>Flestir tengja saman kæfisvefn og hrotur, enda er eitt af einkennum þessa ástands háværar hrotur, svefninn verður órólegur svefn og fólk hrekkur oft upp um miðjar nætur, sumir oft á nóttu. Ástandinu fylgir einnig tíð næturþvaglát, nætursviti auk öndunarhléanna í svefni.</p>
<p>Á daginn er manneskja með kæfisvefn þreytt og syfjuð. Sumir hafa standa sig að því dotta hvar sem þeir setjast niður og ef þeir fá tíma til slökunar. Þess vegna getur verið beinlínis hættulegt fyrir viðkomandi að setjast undir stýri. Einbeiting og minni sljóvgast, höfuðverkir eru tíðir og erfiðir og sumir finna fyrir munnþurrki og særindum í hálsi. Sívaxandi örmögnun veldur einnig skapsveiflum, aukinni gremju og óþolinmæði og í sumum tilfellum þunglyndi. Fólk með kæfisvefn er einnig í meiri hættu á að fá háþrýsting, hjartaáfall, hjartabilun, heilablóðfall og sykursýki.</p>
<p><strong>Eru bara feitir með kæfisvefn?</strong></p>
<p>Offita er vissulega algeng ástæða kæfisvefns en grannt fólk getur líka þjáðst af kæfisvefni. En rannsóknir hafa sýnt að á milli 60% og 70% þeirra sem eru með kæfisvefn eru of þungir. Kæfisvefn er einnig algengari meðal karla en kvenna og tíðni hans er hærri meðal eldra fólks en yngra. Ýmsar líffræðilegar ástæður geta þó verið fyrir því hvers vegna fólk fær kæfisvefn meðal annars: Skekkja á miðnesi, kvef, ofnæmi, stór tunga, stór úfur og lítil haka.</p>
<p>Ef fólk með kæfisvefn neytir áfengis eða róandi lyfja leiðir það oft til þess að öndunarhléum fjölgar og þau verða lengri.</p>
<p><strong>Svefnrannsókn </strong></p>
<p>Til að greina kæfisvefn er gerð svefnrannsókn. Fólk fer til læknis og fær tæki með rafskautum sem það lærir að tengja við brjóstkassann. Það fer síðan heim og sefur með búnaðinn yfir nótt. Læknir fer síðan yfir þau gögn sem tækið safnaði eftir að viðkomandi skilar honum daginn eftir.</p>
<p><strong>Ráð til úrbóta </strong></p>
<p>Sú meðferð sem skilað hefur mestum árangri er notkun svefnöndunartækis. Tækið tryggir að öndunarvegurinn haldist opinn yfir nóttina og kemur þannig í veg fyrir öndunarhlé með tilheyrandi súrefnisskorti og truflun á svefni. Hins vegar er nú margra mánaða bið eftir slíku tæki hjá sjúkratryggingum Íslands og fólk með kæfisvefn getur búist við að þurfa að bíða í um það bil fjóra mánuði eftir þessu nauðsynlega og langþráða meðferðartæki.</p>
<p>Bitgómur hefur sömuleiðis reynst vel í sumum tilvikum. Tannlæknar taka mót af tönnum manna og útbúa góminn. Gómarnir eru áhrifaríkastir hjá þeim sem hafa vægan kæfisvefn.</p>
<p><strong>Góð ráð </strong></p>
<p>Fólk getur gert ýmislegt sjálft til að bæta svefn sinn. Alger undirstaða undir góða hvíld hjá öllum er að hafa góða svefnrútínu, sofna helst alltaf á sama tíma á kvöldin og vakna á sama tíma á morgnana. Fleira er hægt að gera, meðal annars að hreyfa sig meira yfir daginn, reyna að létta sig, borða ekki á kvöldin, venja sig á að sofa á hliðinni fremur en á bakinu, hafa góða loftræstingu í svefnherberginu, fara hvorki með tölvu né síma inn í svefnherbergið, hætta að drekka kaffi á daginn og forðast áfengisdrykkju. Ef fólk hefur grun um að það sé með kæfisvefn ætti það að leita til heimilislæknis síns sem fyrst og óska eftir svefnrannsókn.</p>
<p>Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
