Gigt og léleg liðheilsa herja í mun meira mæli á íbúa norðurslóða en þá sem búa í suðlægari hlutum plánetunnar. Íslendingar eru engin undantekning frá því og hér á landi liggur gigt í ættum. Þegar fólk fer að eldast aukast liðverkir og stirðleiki í stoðkerfi en margt bendir til að með góðu mataræði megi draga úr slíku og halda sér í góðu formi lengur.
Liðverkir geta skapað miklar hömlur í daglegu lífi fólks. Það verður erfiðara að beygja sig, teygja sig, setjast og standa upp. Sé það raunin hjá þér gæti verið áhugavert að prófa að gera nokkrar einfaldar breytingar á mataræði.
Ólífuolía
Rannsóknir sýna að hið svokallaða Miðjarðarhafsmataræði er mjög heilsusamlegt, sumar niðurstöður benda meira að segja til að það heilsusamlegasta sem völ er á. Í það minnsta eru hjartaáföll og heilablóðföll mun fátíðari meðal íbúa Miðjarðarhafslanda en gengur og gerist í öðrum heimshlutum. Við Miðjarðarhafið er mikið borðað af fiski og margs konar grænmeti. En olífuolían er undirstaða matarins þar í mörgum skilningi. Hún er rík af E-vítamíni en inniheldur einnig efni sem kallast oleocanthal, en það veldur beiska bragðinu sem stundum finnst af extra virgin-ólífuolíu. Rannsóknir sýna að þetta efni dregur verulega úr bólgum og kemur í veg fyrir bólgumyndun í líkamanum. Það er talið að með því að neyta sem svarar fjórum matskeiðum af ólífuolíu á dag verði áhrifin svipuð og af því að taka inn tvær töflur af íbúprófeni.
Allir vita orðið að íbúprófen hefur ekki góð áhrif á slímhúð magans og þess vegna ætti að nota það sparlega. Það er því vel þess virði að prófa ólífuolíu í staðinn því fituefnin í henni styrkja magann og meltingarfærin. Hún inniheldur fjölómettaðar fitusýrur sem eru mjög heilsusamlegar fyrir líkamann. Ólífuolíu má nota í salatsósur, yfir kartöflur og út á kjöt og fisk. Ekki er mælt með hita olíur upp fyrir svokallaðan reykpunkt. Þá er átt við að ekki má rjúka úr olíunni á pönnunni eða í pottinum. Það er hins vegar allt í lagi að hita hana svo lengi sem þess er gætt að tempra hitann. Kaldpressuð extra virgin-ólífuolíu inniheldur mest af heilsbætandi efnum.
Gómsæt kirsuber
Kirsuber eru ekki bara góð, þau eru meinholl og innihalda anthosýanín en það eru efni sem gefa þeim þennan dimmrauða lit. Í þeim eru andoxunarefni sem hindra bólgumyndun í líkamanum. Anthosýanín-efnin má einnig finna í jarðarberjum, hindberjum, bláberjum og brómberjum. Eiginlega má segja að því dimmrauðari sem liturinn er því meira sé af þessum efnum í berjunum. Að auki innihalda kirsuber lífræna flavoníða en þeir draga verulega úr stirðleika og verkjum í liðum og vöðvum. Með því að drekka sem svarar 200 ml af kirsuberjasafa á hverjum degi má því draga töluvert úr stífleika í vöðvum og verkjum í liðum.
Minnkið sykurneyslu
Mikil sykurneysla hefur slæm áhrif á fólk með liðagigt og slitgigt. Rannsókn frá árinu 2017 sýndi fram á að ef gigtarsjúklingar neyttu sykraðra drykkja eða borðaði mikið af mat sem innihélt viðbættan sykur versnaðu verkir þeirra til mikilla muna. Glími fólk við liðverki ætti það að forðast allar matvörur með viðbættum sykri og gæta þess að neyta sykurs í hófi. Nefna má að í mörgum tilbúnum sósum er sykur, í mjólkurvörum, einkum jógúrt og skyrvörum er viðbættur sykur og í alls konar drykkjum.
Borðaðu brokkólí
Brokkólí eða spegilkál er ríkt af K-vítamíni en það hreinlega drepur bólgufrumur. Í því er einnig mikið magn C-vítamíns sem er frábært andoxunarefni en þau vinna gegn mólikúlum sem örva gigtarbólgur. Í brokkólíi er einnig efni sem kallast súlforafan en það hægir brjóskeyðingu og þar af leiðandi slitgigt. Ein rannsókn sýndi að þetta efni dregur verulega úr framleiðslu ensíma í líkamanum sem stuðla að eyðingu brjósks. Vísindamenn eru þó enn að rannsaka þetta og segja að kanna þurfi fleiri þætti áður en þetta er fullyrt. En þar sem slitgigt er algeng hér á landi sakar ekki að reyna og brokkólí bæði gott og hollt.
Neyttu andoxunarefna í ríkari mæli
Andoxunarefni hafa margs konar góð áhrif á líkamann. Þau er fyrst og fremst að finna í ávöxtum og grænmeti. Þetta eru efnin sem vernda líkamann gegn streitutengdu niðurbroti, gegn mengun og margvíslegum óæskilegum umhverfisáhrifum. Þau örva ónæmiskerfið og eiga þátt í að draga úr líkum á að fá lífsstílssjúkdóma. Andoxunarefni eru meðal annars, A-, C- og E-vítamín en þau hafa verið rannsökuð mjög oft og víða og allar niðurstöður benda í sömu átt. Þessi vítamín draga úr bólgumyndun í líkamanum, byggja upp sterka svörun ónæmiskerfisins og skapa gegn margvíslegum óæskilegum umhverfisáhrifum. Þess vegna ættu allir að venja sig á að borða að minnsta kosti fimm skammta af ávöxtum og grænmeti á dag. Einn meðalstór ávöxtur telst einn skammtur, handfylli af berjum og svo ætti 1/3 af matardisknum ævinlega að vera grænmeti. Það er góð regla að byrja hvern dag á tveimur skömmtum af ávöxtum með morgunverðinum. Þá er eftirleikurinn auðveldur ef gera má ráð fyrir grænmetisskammti í hádeginu, ávöxt sem millimál og á grænmetiskammti með kvöldmatnum.
Hassolía er heilsusamleg
Æ fleiri lönd hafa leyfa nú hassolíu í lækningaskyni. Hassolía eða CBD er að verða eitt vinsælasta verkjalyf meðal sjúklinga í krabbameinsmeðferð. Hún þykir draga mjög úr ógleði og verkjum meðan á lyfjameðferð stendur. Hún er unnin úr iðnaðarhampi og hefur því ekki vímuvaldandi áhrif né heldur er hún ávanabindandi eftir því sem best verður séð af rannsóknum. Við inntöku veldur hún hins vegar slökun í vöðvum og aukningu í framleiðslu vellíðunarboðefna sem léttir skapið. Margir lýsa því þannig að bjartsýni aukist og þeir finni fyrir gleði. Í olíunni eru efni sem breyta því hvernig heilinn vinnur úr skilaboðum um sársauka.
Ólíkt marjúana og hassi vekur hassolían ekki hvata sem valda hugbreytandi áhrifum þvert á móti virðist hún aðeins ýta undir áhrif náttúrulegra boðefna á borð við serótónín, dópamín og anandamín sem þegar eru til staðar í líkamanum og vinna með okkur t.d. þegar konur fæða börn eða sársauki er við það að verða óbærilegur af völdum sjúkdóma eða áfalls. Þau draga úr fjölda þeirra sársaukaboða sem heilinn fær og manneskjan fær þar með hlé frá óbærilegum verkjum og getur betur tekist á við þá. Auk þess dregur hassolía úr streituviðbrögðum, kvíða og bætir svefn. Allt mjög jákvæðir þættir þegar kemur að því að takast á við verki og draga úr þeim.
Kollagen
Kollagen er eitt af byggingarefnum líkamans og það dregur úr kollagenframleiðslu með auknum aldri. Nokkur íslensk nýsköpunarfyrirtæki hafa framleitt kollagen til inntöku í formi fæðubótarefna úr margvíslegum áður ónýttum hráefnum hér á landi. Nefna má Feel Iceland, ChitoCare, KeyNatura og Eylíf. Margir upplifa að inntaka kollagens dragi það úr liðverkjum og liðleiki aukist.
