Í ár eru tæpar sex aldir síðan mærin frá Orléans var brennd á báli. Enn leitar hún samt á huga fólks og það hvernig það mátti vera ólæs og óskrifandi sveitastúlka fékk þann kraft og innblástur sem þurfti til að leiða her Frakka til sigurs í nokkrum orrustum. Sýningin Ég Jóhanna í Tjarnarbíói varpar enn nýju ljósi á unglinginn, Jóhönnu, manneskjuna Jóhönnu. Þetta er mögnuð sýning, unnin af fagmennsku og vandvirkni og svo nauðsynleg einmitt nú.
Við búum í heimi á heljarþröm, ekki bara vegna þess að menn úti í heimi berast á banaspjótum líka hér á Íslandi en hér er barist um hugafar manneskjunnar, mennskuna sjálfa. Kærleikur er víðs fjarri mörgum þeim er hér tjá sig og telja sig þess umkomna að leiða samfélag okkar. Í þannig andrúmslofti er sýning eins og Ég, Jóhanna, guðsgjöf. Hér er velt upp ótal spurningum um mennskuna, um kærleikann, trúnna, vináttu, hugrekki, hik og kjarkinn til að taka af skarið og fylgja sannfæringu sinni til sigurs. Allt verðug umhugsunarefni. Textinn í þessu verki er magnaður, áhrifamikill og aftur og aftur stinga meitlaðar, sannar og ótrúlega fallegar setningar áheyrendur í hjartastað. Höfundurinn Charlie Josephine er leikari, leikstjóri og leikritahöfundur og undirrituð vonar sannarlega að fleiri verka háns reki á Íslandsstrendur. Valgeir Skagfjörð þýðir verkið og gerir það af sérlega vel.
Þeir halda í alvörunni að ég þekki ekki stríð
Elísabet Skagfjörð leikur Jóhönnu og túlkar textann og manneskjuna Jóhönnu á einstaklega blæbrigðaríkan og öruggan hátt. Hún er lágstemmd og örugg í hlutverkinu, er einlæg og barnsleg, kraftmikil og krefjandi, hrædd og efins og einstaklega mannleg. Það er ekki hægt annað en hrífast með strax frá upphafsræðunni og allt til þess að bálið gleypir Jóhönnu. Í einni einræðu Jóhönnu eru þessi orð:
„Þeir halda í alvörunni að ég þekki ekki stríð? Því eins og, eins og er það ekki satt að vera fætt í kvenlíkama, þýðir það ekki í þessum karlmannaheimi stríð upp á hvern dag? Og síðan, að vera fætt sem stúlka en vera það ekki? Það er borgarastyrjöld. Blóðug og grimm.“
Hér kristallast hugarstríð og sannleikur manneskju í veröld sem ekki skilur og hafnar raunveruleika hennar. Elísabet flytur þennan texta af slíkri næmni að hann situr í áhorfandanum löngu eftir að sýningu lýkur.
Háværir handhafar valdsins
Aðrir leikarar standa sig ekki síður vel. Fannar Arnarsson er heillandi í hlutverki Tómasar, alþýðumannsins sem hefur lært að bregða sér í allra kvikinda líki og sigla stöðugt milli skers og báru til að hafa það af við hirðina. Hann er þó fölskvalaus fylgismaður Jóhönnu og leikur hans í lok verksins sérlega áhrifamikill. Albert Halldórsson nær að gæða lítilmennið Karl konung lífi og af og til glittir þar í manneskjulega dýpt. Elva María Birgisdóttir og Sindri Freyja Bjarnabur eru frábær í hlutverkum Maríu drottningar og Jólöndu. Hinir hávaðasömu og krefjandi valdsmenn eru túlkaðir af Ara Ísfeld, Hlyni Þorsteinssyni og Fjölni Gíslasyni og eru eins og slíkur kór er alltaf, hávær, krefjandi og tekur mikið pláss en hjakkar í sama farinu og ekki líklegur til að skila okkur betri heimi. Bardagaatriðin eru túlkuð í dansi og þau Sigurður “Gógó“ Starr Guðjónsson, Cristina Agueda, Olga Maggý Winther og Aron Daði Ichihashi Jónsson túlka þau í dansi. Þau eru einnig franskur almenningur, stríðsmenn og fylgjendur Jóhönnu og Gógó bregður sér einnig í hlutverk dómara.
Að fara þá leið að koma stríðsástandi til skila í dansi, hreyfingum og tónlist er mögnuð og flott. Rebecca Hidalgo, Cristina Agueda og Arna Magnea Danks eru höfundar dans- og bardagahreyfinganna sem eru frábærlega útfærðar. Fjölnir Gíslason sér um lýsinguna og skapar einstakt andrúmsloft og tilfinningar. Ronja Jóhannsdóttir á hrós skilið fyrir tónlistina sem blandast svo meistaralega saman við verkið að hún verður ein af persónum þess.
Sviðið í Tjarnarbíói er hrátt og tómt og sviðsmyndin samanstendur af pöllum sem eru nýttir á athyglisverðan hátt en ljósin og tónlistin notuð til að magna upp upplifunina og það verður til þess að áhorfendur skynja ekki í huganum heldur líkamanum mörg persónulegustu og eftirminnilegustu atriði verksins. Ég, Jóhanna er kraftmikil og mögnuð sýning.
Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.
