Julianne Moore minnti fólk á gamalt hneyksli

Leikkonan Julianne Moore er glæsileg kona og vekur athygli hvar sem hún kemur. Á Met Gala í ár var þemað Tískan er list. Fáir ef nokkrir gestanna náðu að fanga þemað á jafn eftirminnilegan og snjallan hátt og hún. Samt klæddist hún einföldum svörtumm kjól en skyggði engu að síður á flesta aðra jafnvel Heidi Klum í gervi styttu.

Tilfinning Julianne fyrir tísku og stíl er velþekkt og hún lengi ratað á lista tískutímarita yfir best klæddu konur í Hollywood. Kjóllinn sem hún klæddist á gala-kvöldverðinum var hannaður af Bottega Veneta-tískuhúsinu. Hann er úr silkikrepefni með meðfylgjandi silki organza sjal. Annar hlýrinn á kjólnum virtist hins vegar hafa dottið niður af öxlinni og lá á upphandleggnum. Þetta var hins vegar ekkert slys heldur fullkomlega meðvituð hönnun og í einmitt henni felst snilldin. Segja má að kjóllinn sé síð útgáfa af litla svarta kjólnum sem Coco Chanel hannaði og er löngu orðinn sígildur. Flestar konur eiga einhverja útgáfu af honum í fataskáp sínum en hlýrinn er tilvísun í málverkið Madame X eftir John Singer Sargent.

Fá málverk í sögunni hafa vakið annað eins fjaðrafok og það verk. The American artist John Singer Sargent lauk við að mála Madame X árið 1884. Upphaflega sýndi myndin fagurvaxna rauðhærða konu í svörtum, þröngum flauelskjól og annar hlýrinn hafði dottið út af öxlinni og hvíldi á upphandleggnum. John Sargent sýndi verkið á sumarsýningu í the Salon í París en neyddist til að taka það þaðan og breyta því þannig að hlýrinn á kjólnum væri kirfilega skorðaður á sínum stað uppi á öxlinni. Hvers vegna? Jú, Parísarbúum fannst sú staðreynd að hlýrinn hefði færst úr stað gefa óþægilega mikið til að kynna að konan hefði nýlega átt í einhvers konar ástarleik.

Upphaflega átti hlýrinn á kjólnum að lafa út af öxlinni en John Singer Sargent neyddist til að breyta því.

Átti ekki von á þessum viðbrögðum

Kannski var það sumarhitinn sem steig fólki til höfuðs þarna í höfuðborg Frakklands fyrir tæpum 150 árum. En því verður ekki neitað að málverk Johns Sargent er óvenjulega erótískt og seiðandi. Konan er glæsilega vaxinn og kjóllinn dregur fram fallegar línur hennar en andstæðurnar milli óvenjulega hvítrar húðar hennar og svarta litarins á flauelinu eru í senn skarpar og ótrúlega heillandi. Rautt hárið þótti líka gefa til kynna ástríðueld konunnar og ekki þurfti meira til.

Myndin af Virginie eða Madame X eins og hún er í dag.

John var aðeins 28 ára þegar hann hengdi Madame X upp í the Salon. Hann hafði lært í École de Beaux Arts og þótt þar einstaklega efnilegur nemandi og var þá þegar orðinn einn eftirsóttasti portrait-málari í París. Hann var af amerískum ættum en kom til Frakklands frá Ítalíu þar sem hann stúderaði myndlist og meðan hann var í námi ferðaðist hann til Marokkó og Spánar til að skoða listaverk þar. Belle Époque tímabilið er þarna að ná hápunkti sínum og frönskum aðalsmönnum fannst íburðarmikill stíll Johns passa sérlega vel þeirra lífsstíl. Litameðferð hans einkenndist af ríkulegum litum og birtan í verkum hans kallaðist á við það sem sjá má í verkum hollensku endurreisnarmálaranna. Hann nostraði við hvert smáatrði og það féll vel í kramið hjá hinum ríkum Frökkum sem og það að hann fegraði jafnan fyrirsæturnar.

Hann hafði lengi gengið á eftir Virginie Amélie Avegno Gautreau, einni fegurstu konu Parísar á þessum tíma og beðið hana að sitja fyrir hjá sér. Hún var eins og John amerísk en flutti til Frakklands 8 ára og giftist einum ríkasta manni landsins. Það var því engin ástæða til annars en að ætla að málverkið myndi slá í gegn þegar það yrði sýnt en reyndin varð önnur. Allt varð vitlaust og bæði John Sargent og Virginie Gautreau var slaufa. Já, hreinlega kansellerað. Hneykslið varð til þess að John flúði til London en Virginie varð eftir. Hún lést árið 1915 aðeins 56 ára og sagt var að hún hefði aldrei náð sér fyllilega eftir lætin þegar Madame X var sýnd. Hún varð svo meðvituð um alla útlitsgalla sína, en þá tíunduðu menn gjarnan þegar verkið var gagnrýnt, að hún lét fjarlægja alla spegla af heimili sínu. John Sargent seldi verk sitt hins vegar ári síðar ða 1916 til Metropolitan-safnsins í New York og þar er það enn. Sú staðreynd gerir búning Julianne Moore auðvitað enn meira viðeigandi og hugmyndina að baki honum bráðsnjöll.

Kjóllinn er óneitanlega glæsilegur.

Óttalaus, greind og skemmtileg

Julianne Moore er kvikmyndahúsagestum auðvitað að góðu kunn, enda um að ræða margverðlaunaða leikkonu. Hún hefur fimm sinnum hlotið Óskarsverðlaunatilnefningu sem besta leikkona í aðalhlutverki en aðeins unnið einu sinni. Julianna fæddist 3. desember árið 1960. Samstarfsmenn hennar eiga flestir ekki orð til að lýsa hrifningu sinni á henni. Þeir segja hana greinda, skemmtilega konu sem láti sér ekki allt fyrir brjósti brenna.

Ray Liotta sem lék á móti henni í Hannibal segir að hún hafi varla verið búin að leika senurnar sínar þegar hún var stokkin til að sinna syni sínum, svo móðurleg sé hún. Í sama streng tekur Mark Wahlberg sem lék á móti henni í Boogie Nights. Hann segir  Amber Waves, sem hún leikur í þeirri mynd, vera blíða og móðurlega konu og þeir eiginleikar eigi samhljóm í persónuleika Julianne sjálfrar. Hún hefur ástríðufullan áhuga á leiklist og leggur sig alla fram í þeim hlutverkum sem hún tekur að sér.

Julianne hefur ekki hefðbundið útlit kvikmyndastjörnu heldur gæti hún allt eins verið konan í næsta húsi. Það eru því fyrst og fremst hæfileikarnir en ekki útlitið sem hefur skilað þessari 66 ára gömlu leikkonu frægð og frama. Hún hóf ferilinn sem sjónvarpsleikkona og hlaut Emmy-verðlaun fyrir leik sinn í sjónvarpsþáttunum As the World Turns. Fljótlega fór hún hins vegar að fikra sig út í kvikmyndirnar og hefur leikið í ótal góðum myndum, þ.á.m. Boogie Nights sem hún hlaut óskarsverðlaunatilnefningu fyrir, Assassins, Big Lebowsky og The End of the Affair. Fáir spáðu henni góðu gengi í Hannibal, framhaldinu af Silence of the Lambs, því ekki væri heiglum hent að feta í fótspor Jodie Foster. Julianne tók svartsýnisraus ekki nærri sér og ákvað að taka hlutverkið. Hún þarf sennilega ekki að sjá eftir því þar sem gagnrýnendur voru yfir sig hrifnir af frammistöðu hennar. Julianne er gift kvikmyndaleikstjóranum Bart Freundlich og á með honum soninn Caleb.

John Singer Sargent að vinna að málverkinu sem kostaði svo mikið fjaðrafok

Glys og ofhlæði en einfaldur tilgangur

Fyrir þá sem ekki vita þá er Met Gala árlegt kvöldverðarboð sem fyrst var blásið til árið 1948. Það var tískublaðamaðurinn Eleanor Lambert sem átti hugmyndina og upphaflega stóð til að afla fjár til að stækka og viðhalda hinni nýstofnuðu Costume Institute. Miðinn kostaði 50 dollara þetta fyrsta kvöld en núorðið þýðir ekki að reyna að kaupa miða á opnum markaði. Gestum er boðið og þeir borguðu í ár 100.000 dollara fyrir að fá að ganga upp tröppur safnsins í glæsilegum búningum og setjast til borðs. Í fyrra kostuðu miðarnir 75.000 dollara svo víðar er verðbólga en á Íslandi. En þrátt fyrir glysið, skrautið, glamúrinn og ofhlæðið í kringum the Met Gala er tilgangurinn ávallt sá sami að safna fé til að halda listasafninu gangandi, stækka það og gera þeim kleift að viðhalda the Metropolitan Museum of Art Costume Institute.

Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.