Þegar þjóðhöfðingjar koma fram opinberlega beinast augu allra fyrst og fremst að þeim en oftast eru makar þeirra með í för og þótt ekkert eigi að skyggja á aðalstjörnuna er þar iðulega á ferð áhugaverðar manneskjur sem nýta sviðsljósið til að koma hugðarefnum sínum á framfæri. Eliza Reid er í þeim hópi og í bók sinni, Og svo varð ég forsetafrú, lýsir hún því hvernig það sé að stíga inn í þetta hlutverk, taka í raun við starfi sem er krefjandi en ómótað og ólaunað.
Við vitum öll að hvernig maki forsetaframbjóðanda ber sig og kemur fyrir hefur mikil áhrif á hvort hann hlýtur kosningu eða ekki. Eliza heillaði Íslendinga frá fyrstu stundu með blátt áfram og hlýlegri framkomu sinni og vinsældir hennar jukust allan þann tíma sem Guðni sat í embætti. Henni tókst að láta líta út fyrir að allt væri þetta jafnauðvelt og að drekka vatn en við lestur bókar hennar áttar lesandinn sig fljótt á því að Eliza þurfti bæði að læra á hlutverkið og öðlast hugrekki til að víkka það út og móta að sínum persónuleika og hugðarefnum. Það er ekki alltaf auðvelt og enginn getur gert svo öllum líki.
Makar þjóðhöfðingja í lýðræðisríkjum eru að mörgu leyti á skrýtinni stöðu. Ólíkt drottningum eða mökum einræðisherra er svolítið óljóst hvar ber að staðsetja þetta fólk en mörg dæmi eru engu að síður til um að þeir skapi sér sess meðal þjóða sinna og skilji eftir sig verðmæta arfleifð. Í því sambandi eru fyrrum forsetafrúr Bandaríkjanna góð dæmi, Eleanor Roosevelt sem lagði gjörva hönd á plóg við samningu mannréttindayfirlýsingar Sameinuðu þjóðanna, Betty Ford sem gerði sitt til að útrýma fordómum gegn fíknisjúkdómum og opnaði umræðuna um brjóstakrabbamein, Hillary Clinton sem lagði sitt af mörkum til jafnréttisbaráttunnar og Michelle Obama sem lagði sitt á vogarskálarnar til að bæta heilbrigðisþjónustu og stöðu mannréttinda í landi sínu.
En þetta er ekki bara saga fyrrum forsetafrúar og upptalning á viðburðum í því starfi. Þetta er lýsing á konu sem gerist innflytjandi í nýju landi og reynir að skapa sér þar rými og vettvang. Eliza fékk vinnu og missti vinnu og ákvað í kjölfarið að gerast verktaki og treysta á eigið hyggjuvit og hæfileika til að skapa sér verkefni og tókst það mæta vel. Hún hafði alltaf mikinn áhuga á bókmenntum og skrifum og stofnaði rithöfundabúðirnar, Iceland Writers Retreat, ásamt vinkonu sinni, Ericu Jacobs Green árið 2014 og þær hafa starfað óslitið síðan líka meðan Eliza var forsetafrú. Það vakti einnig mikla athygli þegar Eliza tók viðtöl við íslenskar konur og birti í bók Sprakkar og skömmu eftir að Guðni eiginmaður hennar lét af embætti forseta gaf hún út sína fyrstu skáldsögu, Diplómati deyr. Hún er líka móðir fjögurra barna og þarf eins og aðrar konur að finna jafnvægi milli vinnunnar og uppeldisins.
Elizu er mjög ritfær og henni tekst vel að lýsa aðstæðum og skila þeirri stemningu er ríkir í kringum hana. Hún er einlæg og segir hverja sögu eins og hún gengur fyrir sig án þess að reyna að gera of mikið úr sínum hlut. Einmitt sú hógværð gerir hana aðlaðandi og áhugaverða og einstaklega athyglisvert að fá innsýn inn í líf hennar og störf og ekki hvað síst sýn á íslenskt samfélag og hvernig það er sjá bæði með gests augum og hafa heimamanns sýn á samfélag okkar.
Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.
