Lengi loddi það við fuglaskoðara að þetta væru einmana furðufuglar í leit að fiðruðum vinum. Þetta var í það minnsta sú mynd sem dregin var upp af þeim í bókum og kvikmyndum. Nú hefur orðið breyting þar á, vaxandi áhugi er á fuglaskoðun um allan heim og skyndilega þykir bæði hip og kúl að hengja sjónauka um hálsinn og halda út í náttúruna í leit að fuglum. Íslendingar fylgja tískusveiflunni eins og jafnan og múgur og margmenni flykktist nýlega að tjörninni í Hafnarfirði til að sjá mandarín önd og upp í Kjós að elta viðartittiling.
Krossnefur
Fuglaskoðun er skemmtilegt áhugamál og hentar vel fyrir alla fjölskylduna. Hún gefur einnig færi á að fara út í náttúruna og láta reyna á athyglisgáfuna. Til eru góðir, ekki mjög dýrir sjónaukar fyrir börn og fullorðna fólkið ræður alveg hve vandaða eða stóra sjónauka það kýs að kaupa. Scope eru frábær viðbót og flott fyrir þá sem takast á við fuglana af mikilli alvöru. Mjög margir byrja hvert ár á fuglskoðunarferð og skrá hjá sér þær tegundir sem þeir sjá á fyrsta degi ársins. Þannig fæst áhugaverður samanburður en allir alvöru fuglaskoðarar byrja að telja tegundir á ný ár hvert. Þeir sem eiga góðar myndavélar bæta svo við myndum.
Fuglaskoðun er ódýrt áhugamál því útbúnaðurinn þarf ekki að vera flókinn eða dýr en krefst þolinmæði og þolgæðis gagnvart veðri, vindum, votlendi og hrekkvísi fugla sem hafa lag á að fela sig vandlega fyrir vonglöðum safnendum. Á haustmánuðum hefst önnur af tveimur gósentíðum fuglaskoðara hér á landi. Farfuglar fara þá að hefja sig til flugs frá varpstöðvum sínum til vetrarsvæðanna. Ótal margir flækjast hingað og eiga hér hvíldarstopp í mislangan tíma. Undarlegt fólk úr öllum stéttum, af báðum kynjum og hvaðan æva að hleypur af stað með öfluga sjónauka og linsur að vopni og keppist við að koma auga á þá. Fuglabækur eru einnig gott veganesti.
Glókollur
Ferðast með fugla í huga
Að kíkja eftir fuglum er líka verðmætur hluti ferðalaga margra og þeir grípa með sér sjónaukann þegar haldið er utan og skrá hjá sér þá fugla sem þeir rekast á þar. Víða erlendis mynda menn með sér hópa á samfélagsmiðlum og Birding Iceland og Fuglar á Íslandi á facebook eru góðir staðir til að byrja á. Þar deila menn myndum og upplýsingum um áhugaverða fugla sem þeir hafa rekist á. Erlendir fuglaskoðarar gera það sama.
En hver er ástæðan fyrir því að fuglskoðun komst í tísku? Jú, margir telja það Covid að þakka eða kenna. Meðan sóttvarnarreglur voru hvað strangastar leitaði stór hópur fólks að afþreyingu sem sameinaði hreyfingu, útivist og einveru. Fuglaskoðun var auðvitað bæði hentug og spennandi hvað allt þetta varðaði. The Cornell Lab of Ornithology heldur úti heimasíðu með upplýsingum um fugla og hægt er að sækja sér app eBird sem hjálpar til við að bera kennsl á þá sem ber fyrir augu. Nýlega fjölgaði notendum þess í tvær billjónir og deilingum á myndum og upplýsingum um hvar tilteknir fuglar hefðu sést fjölgaði verulega. Vefslóðin og appið eruu í notkun í 253 löndum. Einnig er hægt að taka hljóðið í fuglum upp á símann og fá hjálp appsins til að þekkja þá þannig.
Álmkraki
Ungt fólk hefur ekkert síður en eldra stokkið á þennan vagn og nú eru þess dæmi að langar göngur í leit að sjaldgæfum fugli séu hluti af steggjapartíum í Kanada og Bandaríkjunum. Þá þarf vart vitnanna við lengur og ætti að vera ljóst að fuglaskoðun er farin að narta í hælana á golfinu hvað varðar vinsældir. Margir benda einnig á að fátt er meira róandi eða gefur betri hvíld frá daglegri streitu en að ganga úti í náttúrunni með athyglina á umhverfinu eða að sitja við fallega tjörn og fylgjast með atferli fuglanna daginn langan. Hér er líka fyrirtaks þjálfun á athyglisgáfunni og leikni við að nýta sér tæknina, þ.e.a.s. ef menn kjósa að nota öppin sem bjóðast eða þann búnað sem þarf til að ná góðum myndum af fuglum.
En að því sögðu þarf ekki að fara langt eða leggja hart að sér. Fuglar eru alls staðar og sumir njóta þess að fylgjast með þeim út um gluggann heima hjá sér. Nýlegir landnemar hér á landi eins og krossnefur og glókollur sjást æ oftar í fuglahúsum í görðum manna og Lindahverfið í Kópavogi fylltist af fólki með myndavélar þegar álmkraki gerði sig heimakominn í görðum þar. Það má því byrja hvar sem er að rækta þetta áhugamál, skrá hjá sér tegundir og sumir ná ágætum myndum af sínum fuglum á síma. Með tíð og tíma má svo færa út kvíarnar, bæta við búnaði og deila áhuganum með öðrum.
Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.
