Við skúrum, skrúbbum, bónum og pússum daginn út og inn en samt dansar arið í sólargeislunum og gólfið virkar óhreint. Covid-faraldurinn kenndi okkur að þvo hendurnar oft á dag og sjálfsagt þykir að skipta um handklæði eftir hverja notkun. Sumir skipta á rúminu vikulega aðrir hálfsmánaðarlega en allt miðar þetta að því að halda bakteríunum fjarri og vonandi forða okkur frá inflúensuvírusum. En erum við kannski að gera of mikið? Eru svolítil óhreindindi bara uppbyggileg fyrir ónæmiskerfið? Lifðu núna skoðaðið málið.
Flestir eiga erfitt með að þola óreiðu og óhreinindi. Það er innbyggt í manninn að vissu leyti og dýr eru eins. Enginn skepna kýs að leggjast niður og sofna í eigin úrgangi ef hún neyðist ekki til þess. Kettir og hundar forðast til að mynda að gera þarfir sínar fyrr en þeir eru komnir nokkuð frá eigin heimili og fuglar hreinsa hreiðrin sín. Okkur er eins farið. Þetta er leið náttúrunnar til að hjálpa dýrum að halda heilsu, í óhreinindum og úrgangi leynist nefnilega hætta og af þeim leggur vonda lykt sem eykur enn á óbeit manna á viðbjóðnum.
Hreinlæti og þrifnaður er ekki það sama
Líklega gera flestir ráð fyrir því að þrifnaður og hreinlæti séu það sama en það er blæbrigðamunur á orðunum. Þrif snúast um að fjarlægja óhreinindi af yfirborði hlutanna en hreinlæti um að djúphreinsa með það fyrir augum að koma í veg fyrir óæskileg smit. Um leið og búið er að þurrka af yfirborði eldhúsbekkjar eða borðs virðist hann hreinn en það leynast samt oft bakteríur og smit frá matvælum á skínandi hreinum fletinum þótt það sjáist ekki með brum augum. Við getum aldrei alveg komið í veg fyrir að vírusar og bakteríur leynist í umhverfi okkar nema helst með að dauðhreinsa það. En með hæfilegum þrifnaði er hægt að halda heimilinu fallegu og heilsusamlegu.
En hvar leynast bakteríurnar helst? Svarið við því er í hráum matvælum, á okkur sjálfum, gæludýrunum okkar, klósettinu, skurðarbrettum, handföngum og öðrum snertiflötum sem margir koma við. Þetta eru því þeir staðir sem vert er að beina athyglinni að þegar verið er að þrífa.
Heilsan ekki í bráðri hættu
En þótt við dauðhreinsum ekki baðherbergið, hurðarhandföng og annað á heimilinu er heilsan ekki í bráðri hættu. Flest okkar búa yfir ágætu ónæmiskerfi sem er vel í stakk búið til að vinna bug á algengum bakteríum. Það er því ágætt að vera meðvitaður um helstu smithættur og smitleiðir og þrífa mátulega oft. Til dæmis er sú vísa að nota ekki sama skurðarbretti og sömu hnífa til að skera hrátt kjöt og græneti. Í kjöti geta leynst hættulegar bakteríur og ef þær berast í mat sem borinn er fram hrár er voðinn vís.
Við verðum einfaldlega að lifa með því að heimurinn er fullur af bakteríum, sumum hættulegum, öðrum nauðsynlegum og enn öðrum skaðlausum. Þær eru í loftinu, í vatninu, í moldinni og í okkur sjálfum. Sumar eru góð þjálfun fyrir ónæmiskerfið því um leið og þær komast inn í líkamann hefur hann varnaraðgerðir gegn þeim. Við höfum lifað með þeim í árþúsundir og kunnum á þær. Að því sögðu hafa margir vísindamenn í dag áhyggjur af hversu lítil tengsl við náttúruna margt fólk hefur. Það dvelur innandyra lungan úr deginum og kemst kannski aldrei í snertingu við gróður, útiloft eða rennandi vatn. Slík fjarlægð verndar ekki heldur eykur líkurnar á að varnirnar gegn þekktum bakteríum minnkar. Þessi aukna fjarlægð hefur einnig gert það að verkum að líkaminn ræðst æ oftar gegn skaðlausum örverum og þegar það gerist köllum við það ofnæmisviðbrögð.
En hvað er þá best?
Ef marka má ráðleggingar sérfræðinga er gott að þvo hendurnar eftir hverja klósettferð og þegar þær eru óhreinar. Að skipta á rúmunum einu sinni í viku er ágætt en ef fáir eru í heimili og fólk fer daglega í sturtu þarf ekki að skipta eins oft. Það nægir að þrífa vel einu sinni í viku og halda þess á milli borðum og bekkjum í eldhúsi hreinu og vaski og klósetti á baðherberginu.
Það er líka alveg óhætt að meta sjálfur hversu oft maður þarf að þrífa eða skipta um handklæði og rúmföt. Maður veit best sjálfur hve mikið hefur verið gengið um og hversu mikil óhreindindi borin inn í húsið. Þegar fólk fer að eldast og umgangur um heimili þess að minnka er oftast alveg nóg að þrífa á tíu til fjórtán daga fresti.
Gott að muna:
Ef verið er að handleika hrátt kjöt og búa það undir eldun er nauðsynlegt að þvo sér um hendurnar að því loknu og þvo áhöldin sem notuð voru.
Meðan kvefpest gengur yfir snýta sér oft og henda bréfinu í ruslið. Ekki láta snýtubréf liggja á náttborðinu eða annars staðar. Þau eru full af bakteríum.
Taktu af og til rassíu og þvoðu skáphurðar, handföng, krana og annað sem þú kemur við á hverjum degi.
