Stafræna byltingin átti að auka öryggi fólks en annmarkar hennar hafa verið að koma í ljós smátt og smátt og sá vandi sem hún skapar er illviðráðanlegur því fá önnur úrræði bjóðast. Nýlega sagði Lifðu núna frá áhyggjum Kai Spurkland, forstöðumanns Mannréttindastofnunar Noregs af því að stafrænn aðgangur að allri fjármála- og opinberri þjónustu útlokaði ýmsa viðkvæma hópa þar á meðal aldraðra. Á nýafstöðnum Landssamráðsfundi um aðgerðir gegn ofbeldi og afleiðingum vegna þess kom fram að stafræn skilríki hafa auðveldað fjárhagslegt ofbeldi gagnvart öldruðum sem búa við ofbeldi í nánum samböndum.
Þetta er ekki bara þekkt hér á landi og er vaxandi vandi víða í nágrannalöndunum. Dæmi eru um að aldraðir búi við fjárhagslegt ofbeldi af hálfu aðstandanda eða umönnunaraðila og stafræn skilríki hafa gert viðkomandi kleift að fá aðgang að bankareikningum hins aldraða og nýtt sér það sjálfum sér til hagsbóta. Stafræn skilríki veita einnig aðgang að viðkvæmum heilsufarsupplýsingum og geta veitt aðgang að lyfjaendurnýjunum og gerandinn þannig komist yfir lyf sem hinn aldraði þarf á að halda.
Margt eldra fólk hefur í könnunum sagst eiga í vandræðum með að nota banka og heilsusíður á vegum opinberra heilbrigðisstofnana og bera við vanþekkingu á hvernig þeir eiga að bera sig að og hvers konar búnaði þeir þurfa á að halda. Þetta gerir það að verkum að fólk verður háð aðstoð annarra með einfaldar fjármálaaðgerðir og þarf að veita öðrum aðgang að rafrænum auðkennum sínum. Bankar hér á landi hafa verið vakandi fyrir þegar eldra fólk millifærir háar fjárhæðir úr landi og haft samband til að kanna hvort um sé að ræða netsvik en ekkert slíkt kerfi fer í gang þegar hinn aldraði færir háar fjárhæðir inn á reikninga ættingja. Þegar fjárhagslegu ofbeldi er beitt í nánu sambandi getur þetta þýtt að sá aldraði missir alla stjórn á fjármálum sínum. Hugsanlega þurfa íslensk stjórnvöld að taka þetta til skoðunar og kanna hvort nauðsynlegt sé að viðhalda öðrum leiðum en stafrænum að fjármálaþjónustu og opinberri þjónustu í það minnsta fyrir þá hópa sem líklegt má telja að eigi í vandræðum með að nýta sér rafræn úrræði.
Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.
