Nú þegar flestir kunningjar og vinir eru innan seilingar hvenær sem er hafi maður bara síma eða tölvu við höndina er rosalega freistandi að slá inn skilaboð eða póst detti þér eitthvað bráðsnjallt og skemmtilegt í hug. Hins vegar gæti verið skynsamlegt að líta á klukkuna áður en ýtt er á send.
Nýlega vaknaði lesandi Lifðu núna við að síminn hennar pípti klukkan að langt gengin í tvö að nóttu. Hún greip hann, fullviss um að eitthvað alvarlegt hefði gerst, en verið var að láta hana vita að skilboð hefðu komið inn á vinnupóstfangið hennar. Hún opnaði og las. Yfirmaður hennar hafði fengið hugljómun og vissi hvernig best væri að leysa verkefni sem þau voru að takast á við. Vissulega góðar fréttir en konan hefði fremur viljað fá að sofa óslitið til morguns og heyra af þessu þá. Líklega teljum við flest að þarna hafi yfirmaðurinn gerst sekur um dónaskap. Aðrir telja kannski að fólk eigi sjálft að taka ábyrgð á svefnfrið sínum og slökkva á tilkynningum í símanum.
Flest okkar sem nú erum á virðulegum aldri voru alin upp við að það væri dónaskapur að hringja í fólk eftir kl. 10 á kvöldin og mér var bannað að banka upp á hjá vinkonum mínum fyrir 10 á morgnana ef við vorum ekki á leið í skólann. Mamma hringdi heldur aldrei í fólk fyrr en liðið var á morguninn og það tíðkaðist ekki að trufla fólk á matmálstímum. Núorðið virðist þetta allt breytt. Síminn hringir hvenær sem er, skilaboð berast, tölvupóstar og messenger er opinn allan sólarhringinn hjá sumum. Og það virðist viðtekin venja núorðið að haft sé samband við fólk á vinnumarkaðði eftir vinnu og meðan það er í fríi.
Sítengingin ruglar menn í ríminu
Kannski hefur þessi sítenging minni áhrif á þá sem eru hættir að vinna en hina en hún lætur þá ekki alveg í friði. Til að mynda má nefna að síðastliðinn aðfangadag var hringt í húsráðanda í Reykjavík á facetime þar sem hann var önnum kafinn við að undirbúa jólamáltíð. Þar var á ferð formaður félagasamtaka, sem kokkurinn, maður á áttræðisaldri, sat í stjórn hjá. Formaðurinn þurfti svar við einni spurningu, sagði hann, og jú erindið var fljótafgreitt en spurningin snerist ekki um líf og dauða samtakanna eða vandamál sem brýnt var að leysa. Hún var þess eðlis að vel hefði mátt geyma fram yfir áramót. Það er þess vegna full ástæða til að spyrja sig hvort við séum svo samdauna tækjunum okkar að við gleymum einföldustu kurteisisreglum. Þótt þú munir allt í einu eftir einhverju eða fáir snjalla hugdettu er ekki þar með sagt að sá sem fær heiðurinn af því að svara eða deila henni með þér sé á þeim stað að hann kæri sig um að taka við upplýsingum.
Vissulega hika margir áður en þeir senda sms á öllum tímum en um tölvupósta gegnir öðru máli. Margir halda að enginn verði var við slíka pósta fyrr en daginn eftir og þess vegna saklaust að senda einn slíkan þótt langt sé liðið á kvöld. En það er ekki svo einfalt. Margir eru með þannig stillingu á símanum að hann lætur vita af tölvupóstum og síminn klingir miskunnarlaust á hvaða tíma sem er. Eru þá einhverjar gildar afsakanir fyrir því að senda tölvupósta hvenær sem er? Má það ekki bara bíða? Sumir segja að eina gilda afsökunin sé að fólk sé statt í öðru tímabelti og geri sér þar af leiðandi ekki grein fyrir hvað tímanum líður annars staðar. Kannski, en stóra spurningin verður alltaf; er virkilega svo mikilvægt að senda þennan póst að ekki megi einfaldlega bíða nokkra klukkutíma?
Auðvitað erum við sem viðtakendur ekki saklaus heldur. Við stillum símana þannig að við viljum fá tilkynningar en kvörtum samt þegar þær berast. Þekkja ekki allir orðið óþolandi næturtilkynningar kreditkortafyrirtækja þar sem verið er að láta vita af úttekt vegna bílastæðis fyrr um daginn eða fastri greiðslu á kortið? Þetta er óþolandi sérstaklega fyrir fólk sem glímir við svefntruflanir og undarlegt að fyrirtækið geti ekki stillt greiðslurnar þannig að þær færist ekki inn á næturnar. Við rjúkum líka gjarnan til og skoðum sms-in, tölvupóstana og tilkynningarnar á messenger um miðjar nætur þótt við vitum að sjaldnast er þetta eitthvað sem ekki má bíða. Myndu ekki allir hringja ef eitthvað alvarlegt væri á ferð?
Þetta veldur streitu og óþægindum. Og auðvitað skiptir máli hvort fólk er í ábyrgðarstöð eða ekki, hvort starf manns sé þess eðlis að stundum þurfi að bregðast hratt við eða hvort einhver fjölskyldumeðlimur sé oft í þörf fyrir aðstoð. Svo er vert að hafa í huga að hægt er að stilla tölvupósta þannig að þótt þú skrifir hann kl. 1 að nóttu verði hann ekki sendur fyrr en klukkan 9 morguninn eftir. En hvar í stétt sem menn standa og hvort sem þeir eru hættir að vinna eða ekki er það verðugt umhugsunarefni hvar mörkin liggi hvað varðar skeyta og skilaboðasendingar.
Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.
