Vefnaður barst hingað til lands með landnámi en hann er eitt elsta form handverks sem til er. Hér á landi hefur þeim fækkað sem iðka þetta forna handverk en konur sem voru hættar að vinna tóku sig saman fyrir þó nokkrum árum og eru með vefstofu í Hafnarfirði þar sem þær láta sköpunargáfuna njóta sín og afraksturinn er allt í senn fallegur, notadrjúgur og umhverfisvænn.
Konurnar sex, þær Friðbjörg Kristmundsdóttir, Brynja Guðmundsdóttir, Helga Zoega, Herborg Sigtryggsdóttir, Jóhanna Ragnarsdóttir og Steinunn Pálsdóttir eru með vefstofu sem þær kalla Mýró á Miðvangi 41 í Hafnarfirði í húsnæði sem er fyrir aftan Nettó í Norðurbænum og þangað getur fólk komið og keypt af þeim allt frá pottaleppum upp í gólfmottur, sjöl og teppi en sjón er sögu ríkari.
Konurnar eru hættar störfum, eða starfa ekki lengur sem launþegar, en allmörg ár eru síðan ein þeirra keypti vinnuplássið. Þær segja það mikilvægt að fá tækifæri til að skapa með þessum hætti auk þess sem félagsskapurinn gefi þeim mikið. Þær Helga, Jóhanna, Herborg og Steinunn eru vefnaðarkennarar, frá Myndlistarskóla Reykjavíkur, en ekki er lengur hægt að útskrifast sem vefnaðarkennari þaðan en Herborg og Steinunn voru ekki viðlátnar þennan dag þegar blaðamaður kíkti í heimsókn. Friðbjörg og Brynja lærðu vefnað í Svíþjóð og fara reglulega á námskeið þar. Konurnar segjast koma þegar þær vilja og geta en að einhver þeirra sé á staðnum daglega. Á miðvikudögum eru þær hins vegar allar á vinnustofunni og þá kemur fólk að versla og aðrir vefarar koma líka og það er mikið spjallað.
Brynja Guðmundsdóttir er eigandi að húsnæðinu. „Ég keypti þetta húsnæði til að setja upp vefstofu. Ég hef tekið ýmis námskeið bæði hér heima og í Svíþjóð en við Friðbjörg áttum báðar vefstóla, við keyptum einn vefstól og fengum hinn gefins í Svíþjóð. Ég keypti upp vefstofu sem var í Elliðaárdal og hlutir þaðan eru hér. Ég vef það sem mér finnst spennandi og líka upp í pantanir. Nú þarf ég að skila þremur treflum fyrir konur sem vildu fá trefil eins og ég var með,“ segir hún og brosir. Ég rak gallerí á Skólavörðustíg sem hét Stígur en svo seldi ég það, þar var svo sem engin myljandi sala af vefnaði, fólk var að leita eftir málverkum og keramík. Fólki finnst vefnaður oft dýr en áttar sig ekki alveg á hvað þetta er, vinnan er mikil og endingin afar góð. Það er frekar að útlendingar kaupi þessar vörur.“
Jóhanna Ragnarsdóttir, vefnaðar- og myndlistarkennari, kenndi í Setbergsskóla og Víðisstaðaskóla. Hún byrjaði að kenna vefnað í húsmæðraskóla en það breyttist. „Þessir skólar fóru svo úr tísku og duttu út en þá fór ég að kenna myndlist. Mínar aðstæður breyttust og ég varð að selja vefstólinn minn en ég hafði selt mikið hjá Íslenskum heimilisiðnaði. Ég bjó í Búðardal og vann á verkstæðinu hjá Karólínu og hjálpaði Ásgerði Búadóttur þegar hún fór að missa sjón og var að vefa. Þannig að vefnaðurinn hefur alltaf verið nálægt mér. Þegar maðurinn minn dó vissi ég ekkert hvað ég ætti að gera en þá frétti ég af þessari vefstofu og það hefur reynst mér mjög vel að vera hér. Hér er sköpun og félagsskapur og maður hlakkar alltaf til að koma. Svo er þetta svo hvetjandi andrúmsloft því það eru ekki allir sem vilja tala um vefnað,“ segir hún og þær skella allar upp úr.
Sú eina á landinu sem vefur þjóðbúningasvuntur 
Friðbjörg Kristmundsdóttir er lærður hárskerameistari og starfaði lengi sem slík. Hún lærði vefnað í Svíþjóð og sótti þar námskeið. Friðbjörg er með síðuna Friðbjörg vefari á Facebook.
„Samstarf okkar Brynju byrjaði þannig að við fórum saman til Svíþjóðar á námskeið í damaskvefnaði. Við Brynja ætluðum bara að vera með aðstöðu í bílskúrnum heima hjá mér, það reyndist ekki nógu gott þannig að Brynja keypti þetta húsnæði hér í Norðurbæ Hafnarfjaðrar og hér höfum við verið í 14 ár. Við erum með 12 vefstóla og veitir ekkert af því það verður að vera hægt að fara á milli svo maður þurfi ekki að bíða eftir komast að vefstól.
Við byrjuðum tvær hér en svo kom Herborg sem rekur verslunina Handíðir og var áður með aðstöðu fyrir verslun og námskeið, í Hamraborginni sem var lögð niður, Hún vefur m.a. þjóðbúningasvuntur og er sú eina á landinu sem gerir það en nú er uppsveifla í gangi og margar konur sem vilja eiga íslenska þjóðbúninginn. Vefnaðurinn er líka að komast í tísku og það gildir alls staðar í heiminum, eftir því sem maður les. Það er þessi hægi taktur og núvitundin sem felst í því að vinna svona í höndunum og skapa um leið en einnig að vera með flíkur eða annað sem gengur jafnvel milli kynslóða. Þessi áhugi sést í Félagi vefnaðarkennara og vefara. Nú er hægt að læra vefnað í Myndlistarskóla Reykjavíkur og þaðan útskrifast fólk með kunnáttu í að vefa og á námskeiðum hjá Heimilisiðnaðarskólanum. Listaháskólinn lagði niður textíldeildina þegar Myndlista- og handíðaskólinn var og hét en krakkarnir sem eru í námi í fatahönnun í LHÍ vilja kynnast vefnaði og bindingum frá grunni,“ segir Friðbjörg.
Fjölbreytilegt og fallegt
Þær stöllur vefa allt mögulegt eins og trefla, damaskpúða, teppi og fleira en þær eru líka með handklæði sem eru mjög vinsæl. „Fólk sem prófar hörhandklæðin vill ekki annað, því þau þurrka vel og þorna mjög fljótt. Brynja býr til baby-wrap til að bera börn framan á sér og við erum með barnateppi. Auk þess teppi til að breiða yfir sig, löbera og diskamottur. „Við vefum það sem okkur langar til að gera þá stundina. Við reynum að gera þetta þannig að allar geti farið í stólana og unnið úr sömu uppistöðunni af því að mesta vinnan liggur í að setja upp og þá erum við kannski að setja upp 20-25 metra og þó að við séum að vinna í sömu uppistöðunni þá verða verkin ólík því hver og ein hefur sína liti og hugmyndir um hvernig hún vill hafa verkið. Við erum svo ólíkar svo útkoman er margbreytileg,“ segir Friðbjörg.
Konurnar voru með á sýningu í Gallerí Fold fyrir nokkrum árum og þar var t.d. listaverk með hrosshárum eftir Jóhönnu og hörverk sem hengja má í glugga eða á vegg, eftir Helgu og er það nú í glugga vinnustofunnar ásamt öðru verki eftir eftir Friðbjörgu sem einnig var á sýningunni. Helga er lærður vefnaðarfræðikennari og útskrifaðist árið1964 en kenndi aldrei vefnað heldur textíl, lengst af í Seljaskóla og Hamraskóla. „Ég minnkaði við mig húsnæði fyrir um fjórum árum og velti fyrir mér hvort ég ætti að selja vefstólinn minn en mér var þá boðið að vera með hér og ég nýt þess til hins ýtrasta. Hér er yndislegt að vera, við erum allar að vefa sem er okkar sameiginlega áhugamál og gott að hitta konurnar og spjalla. Við erum ekki í listvefnað enda ekki með listvefnaðarstól,“ segir hún, en á einum vegg hangir fallegt veggteppi sem mun í raun vera rúmteppi, og Helga tekur fram að það gleymist stundum að textíll á vegg er hljóðeinangrandi og sömuleiðis gólfmottur.
Nýta gömul föt í verkin 
Konurnar eru umhverfisvænar í hönnun sinni og vefa úr endurunnu efni, til dæmis gólfmottur, púða, pottaleppa, mottur undir heita potta eða föt. Á vinnustofunni eru því margir stórir pokar fullir af taui sem þær eru búnar að rífa niður. Og tauið er í raun alls staðar, meira að segja í kókkælinum, sem var fyrir þegar þær komu, er endurvinnsluefni.
„Við nýtum allt mögulegt enda eru margir fullir pokar af gömlum gallabuxum, sængurfötum og ýmsu, bara nefndu það,“ segir Friðbjörg og dregur fram gólfmottur sem hún vann fyrir endurnýtingarsýningu í Reykjanesbæ. „Við kaupum líka garn hjá Rauða krossinum og höfum notað í mottur.“
„Allt efni sem er sérstaklega til vefnaðar kaupum við úti það er ekki svo mikið úrval hér heima, við förum og sækjum efnin,“ bætir Brynja við.
Getur fólk pantað hjá ykkur til dæmis mottur í ákveðum litum? „Já það er alveg mögulegt, ef við eigum litina til, við erum opnar fyrir öllu. Við viljum samt vinna aðallega efir eigin sköpunarþörf fremur en pöntunum en við erum allar af vilja gerðar,“ segir Friðbjörg.
Á vefstofunni hefur verið stundum opið hús og konurnar einnig haldið sýningar þar. Finna má verk kvennanna á Facebook á síðunum Skarfur, Mýró og Friðbjörg vefari og Handíðir þar sem fólk getur bæði séð verkin og haft samband til að nálgast kaup því misjafnt er hvenær þær eru við og hve margar. Þó eru þær allar á vefstofunni eftir hádegi á miðvikudögum, eins og áður sagði.
Skarfar 
Friðbjörg og Herborg hönnuðu ullartrefla úr íslenskri ull og kynnt á markaði Handverks og hönnunar í Ráðhúsinu 2022. Treflarnir fást hjá Handprjónasambandinu, á Kjarvalsstöðum, Þjóðminjasafninu, í Þingborg Ullarverslun, á Snyrtimenni.is á Selfossi og í Mýró í Hafnarfirði.
