Er það bara ímyndun eða var allt mun bragðmeira og bragðbetra hér áður fyrr? Munið þið eftir stökkri, dásamlegri skorpu og lambalæri og hrygg? Ekki bara á örlitlum hluta lærisins heldur yfir það nánast allt. Súkkulaði sem bráðnaði í munni. Heitt kakó á köldum dögum sem yljaði að innan og dásamleg brauðsúpa. Nei, það er ekki bara ímyndun. Margt er breytt og líka bragðið af mörgum okkar uppáhaldsréttum.
Til að byrja með hafa aðferðir við kjötvinnslu breyst og fita á kjöti í verslunum er einfaldlega minni en áður þess vegna er skorpan minni og öðruvísi. Þegar Nói Síríus var seldur Norðmönnum breyttu þeir uppskriftinni að rjómasúkkulaðinu, minnkuðu kakósmjörið, þess vegna bráðnar það ekki lengur í munni heldur brotnar. Já, og ekki margir kunna lengur að gera brauðsúpu alveg eins og mamma þín gerði hana. Hún var líka eflaust að nýta afganga þannig að brauðið sem var notað þess vegna aðeins öðruvísi á bragðið.
Þetta á við um margt annað líka. Fyrirtækið sem framleiddi, Quality Street-konfektið var líka selt og margir molanna voru teknir út og aðrir settir í staðinn. Sumir fengu að halda sér en ofurlítið breyttir. Hið sama á við Hershey-súkkulaðifyrirtækið þeir hafa breytt mörgum af sínum klassísku vörum, keypt upp önnur sælgætisframleiðslufyrirtæki og breytt þeirra vörum, svo já mjög margt er breytt. Iðulega er verið að leita leiða til að auka hagkvæmni svo dýrari innhaldsefnum er skipt út fyrir önnur ódýrari.
Óhollustan tekin út
Sumt mátti reyndar breytast og verið var að auka hollustu vörunnar, taka út bragðefni sem voru beinlínis óholl, eins og með bláa ópalið og bláu M&M plöturnar. Salt er einnig óhollt fyrir okkur í of miklu magni, sem og sykur og víða hefur verið leitast við að minnka magnið af þeim hráefnum í vörunni. Auðvitað eru margvísleg matvæli enn í dag framleidd eins og þau hafa verið frá aldaöðli en sumt hefur breyst vegna þess að verið er að flýta framleiðsluferlinu. Það á t.d. við um margskonar mjólkurafurðir. Í dag fáum við ekki óhrært skyr eins og var algeng vara í mjólkurbúðum hér áður fyrr og líklega eru ekki margir sem vita hvernig skyr bragðast án sykurs og annarra bragðefna.
Auðvitað er eðlilegt að allt taki breytingum. Sumar eru til góðs meðan aðrar snúast eingöngu um verðið þjóti ekki upp úr öllu valdi eins og t.d. hefur gerst í súkkulaðiheiminum eftir verðið á kakói fór upp úr öllu valdi á heimsmarkaði. Annað snýst um að fækka handtökum og starfsfólki við framleiðsluna og þá þarf stundum að skipta út einu innihaldsefni fyrir annað bara til að vélarnar ráði betur við hlutverk sín.
Bragðlaukarnir breytast með árunum
Svo breytast bragðlaukarnir okkar með árunum og eitthvað sem var alveg mátulegt hér áður getur virkað of sætt, of rammt, of salt eða of beiskt. Við finnum líka minna bragð en áður og allur matur verður því bragðdaufari og minna spennandi. Við þetta bætist að ef fólk drekkur vín með matnum, glímir við tannholdsbólgur eða reykir þá breytir það allt saman bragði mjög mikið.
Nostalgían platar okkur líka. Það er alls ekki alltaf hægt að treysta minningum. Við þráum oft einhverja matartegund og erum með ákveðna hugmynd af því hvernig hún á að bragðast en tilfinningar okkar þegar við borðuðum þetta síðast geta blekkt og breytt því hvernig við upplifðum bragðið. Þegar rétturinn er smakkaður aftur er hann þess vegna iðulega allt öðruvísi.
En ef þú ert í hópi þeirra sem saknar gömlu góðu daganna þegar allt bragðaðist eins og það átti að bragðast er framtíðin hugsanlega björt. Víða um heim eru menn nefnilega að snúa aftur til upprunans, framleiða matinn á sama hátt og gert var þegar amma og afi voru ung, þ.e. amma og afi okkar sem nú erum ömmur og afar svo hver veit nema allt verði aftur eins og áður.
Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.
