Allt er fertugum fært og fimmtugum vel gerandi var eitt sinn haft að orðtaki en kannski ætti að uppfæra það og bæta við og flest fá sjötugir sigrað. Theo of Golden er frumraun lögfræðingins og tónlistarmannsins Allen Levi á rithöfundasviðinu. Hann gaf bókina út sjálfur að áeggjan vina þegar hann var sjötugur og flestir hefðu spáð henni að falla í gleymsku. Annað kom á daginn og saga þessarar skáldsögu er lyginni líkust.
Allen er frá Alabama og hann byrjaði að skrifa seint á sjöunda áratug ævi sinnar. Hann langaði að vita hvort hann gæti skrifað skáldsögu og afrakstur tilraunarinnar varð 400 síðna skáldsaga, Theo of Golden. Sjálfur ætlaði Allen að henda handritinu ofan í skúffu og leyfa því að liggja þar, enda tilgangur hans aldrei annar en sá prófa. Vinur hans ýtti hins vegar við honum og úr varð að hann gaf bókina út sjálfur.
Sagan segir frá rosknum manni, Theo að nafni sem flytur til bæjarins Golden í Suðurríkjunum. Bærinn er skáldaður en minnir að sjálfsögðu um margt á sambærilega bæi þar um slóðir. Dag nokkurn bíður Theo í röð eftir að kaupa sér morgunkaffi á kaffihúsinu í nágrenni heimilis síns og sér þá níutíu og tvær teikningar af manneskjum til sýnis á veggjum þess. Hann ákveður að kaupa allar myndirnar og skila þeim til fyrirsætanna en hann telur að þær eigi helst skilið að eiga myndirnar. Lesendur fylgja honum svo í leit hans að fyrirmyndunum og fá að fylgjast með hvað gerist þegar hann finnur þær.
Lögfræði, bókmenntir og tónlist
Bókinni hefur verið líkt við bækur Fredrik Backman, Maður sem heitir Ove og Mai-Britt var hér. Fleiri af svipuðum toga mætti svo sem nefna eins og, Gamlinginn sem skreið út um gluggann og hvarf eftir Jonas Jonasson, Hin ótrúlega pílagrímsför Harolds Fry eftir Rachel Joyce og Tuesdays with Morrie eftir Mitch Albom. Allt eru þetta notalegar sögur um manneskjur sem ákveða lifa fremur en að bíða dauðans. Þær eiga einnig sameiginlega kímnina og skemmtilega persónusköpun.
Allen Levi fæddist í Bay Minette í Alabama árið 1956 en flutti til Columbus í Georgíu ásamt fjölskyldu sinni og ólst þar upp. Þótt hann hafi alltaf haft áhuga á bókmenntum og lesið mikið ætlaði hann sér aldrei að verða rithöfundur. Hann lærði lögfræði og vann við það fag í áratug í heimabæ sínum. Árið 1990 flutti hann til Skotlands og hóf nám í skoskum bókmenntun við Háskólann í Edinborg. Hann flutti heim að námi loknu og hélt áfram að vinna við lögfræði í þrjú ár til viðbótar. Þá hætti hann og hóf tónlistarferil. Hann samdi og söng eigin lög og ferðaðist um hélt tónleika. Allen er trúaður og lög hans voru kristlegs eðlis og hann söng mest í kirkjum og hjá kristilegum samtökum.
Þegar bróðir hans greindist með heilakrabbamein árið 2010 hélt Allen heim til að hugsa um hann og aldraðan föður þeirra. Hann vann einnig sem dómari við erfðaréttarmálum. Eftir að hann missti bróður sinni og föður var hann ekki viss um hvað hann ætti að taka sér fyrir hendur næst en þegar hann, rétt eins og Theo í bókinni, rakst á 92 blýantsteikningar af fólki á myndlistarsýningu á kaffihúsi í nágrenni heimilis síns ákvað hann rétt eins og söguhetjan að kaupa þær allar. Og næstu vikurnar horfði hann á andlit þessa ókunna fólks og þá kviknaði hugmyndin að bók.
David Morse les bókina í hljóðútgáfunni.
Handskrifaði fyrstu drögin
Það tók hann þrjú og hálft ár að skrifa söguna. Hann kom sér fyrir í litlum kofa í nágrenni heimilis síns og byrjaði. Hann notaði pappír og penna til að byrja með og fyrsta handritið var allt hanskrifað. Honum fannst þetta skemmtilegt en erfitt og deildi á facebook myndbandi þar sem hann sat með gítarinn og sönglaði: Ég er að skrifa bók og það er að gera mig brjálað/Ég er að skrifa bók og ég er að missa vitið. En svo var handritið tilbúið, komið inn í tölvu og Allen var hreykinn af sjálfum sér og ánægður. Hann ætlaði að láta við svo búið standa. Hann hafði sannað fyrir sjálfum sér að hann gæti fylgt verkefni sem þessu til enda. Einn vina hans var hins vegar ekki sáttur við það og sá hvatti hann til að leyfa verkinu að koma fyrir almenningssjónir.
Allen bað bróðurdóttur sína, Aron Ritchie, að hjálpa sér að gefa bókina út. Þau gerðu sér grein fyrir að bókin þyrfti kynningu en í stað þess að leita til risastórra fyrirtækja og verslana hafði Aron Ritchie, samband við stóran hóp þeirra fjölmörgu sem Allen hafði kynnst í gegnum ævina og bað þá að lesa bókina og kynna hana eigendum bókabúða í nágrenni við sig og í hópi kunningja sinna. Þetta markaðsbragð dugði. Að vísu tók það þrjú ár fyrir bókina að ná metsölu en það tókst. Orðið tók að berast manna á milli og í lok árs 2023 hafði Theo of Golden selst í 3000 eintökum, ári síðar var talan orðin 25.000 og á fyrra helmingi síðasta árs náði hann 125.000 eintaka markinu.
Bókin var þar með komin í sæti 38 af 100 mest seldu bókum á Amazon í Ameríku. Blaðamenn tóku við sér og sáu að hér var áhugaverð saga á ferð. Algjörlega óþekktur höfundur, nærri sjötugur og ekki með neitt útgáfufyrirtæki eða kynningarteymi á bak við sig hafði náð þessum árangri. Og það voru ekki bara blaðmenn sem fengu áhuga. Útgefendur slógust um útgáfuréttinn og það var Atria, hluti af Simon & Schuster samsteypunni sem að lokum hlaut hnossið. Theo of Golden kom út á prenti og hljóðbók á haustmánuðum í fyrra hjá þeim og það er leikarinn David Morse sem les. Hann er þekktastur fyrir hlutverk sitt í The Green Mile. Síðan þá hefur salan rokið upp og nú eru 2.5 milljón eintak seld og víða um heim er farin í gang vinna við að þýða bókina. Það er alveg hugsanlegt að hún komi út á íslensku en þeir sem lesa ensku geta pantað sér eintak á Amazon og dæmt sjálfir hvort bókin á skilið þá athygli og lof sem hún hefur hlotið.
Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.
