Trefjar, C-vítamín, andoxunarefni, pótassíum og fólat allt eru þetta næringarefni sem kíví-ávöxturinn inniheldur í miklum mæli. Í raun eru þessir litlu grænu boltar meðal næringaríkustu ávaxta. Að auki eru þeir gómsætir en samt þeir ávextir sem Íslendingar borða einna síst. Fyrir því eru nokkrar ástæður en við ættum kannski að tína þá oftar í poka og njóta.
Epli, bananar og appelsínur eru vinsælustu ávextirnir hér á landi þrátt fyrir að nú orðið fáist margir aðrir allan ársins hring. Auðvitað er ekkert að því að borða epli, appelsínur og banana daglega en það getur borgað sig að auka fjölbreytnina og benda má á að í einu kíví er jafnmikið af C-vítamíni og í einni appelsínu en kíví-ið er helmingi hitaeiningaminna. Kíví er alls ekki meðal dýrustu ávaxta á markaðnum hér svo það er sannarlega þess virði skoða það betur.
Hvað er svona merkilegt kíví?
Með því að borða kíví reglulega getum við bætt meltinguna, örvað húðfrumur til endurnýjunar, bætt svefninn og létt lundina. Allt þetta leiddi bresk rannsókn á áhrifum þess að borða eitt kíví á dag á eldra fólk í ljós. Vegna þess hve trefjaríkur ávöxturinn er getur hann hjálpað til við að losa um hægðir ef hægðatregða er að plaga fólk og evrópsk rannsókn leiddi í ljós að það hefur mun meiri og varanlegri áhrif en sveskjur hvað þetta varðar. Það er vegna þess að kíví inniheldur bæði uppleysanlegar og óuppleysanlegar trefjar og auk þess ensímið actínídín en það örvar meltinguna og hjálpar likamanum að brjóta niður prótín. Auk þess hjálpa trefjar okkur að viðhalda bakteríuflóru þarmanna og þar með ónæmiskerfi líkamans.
Áhrif þess á húðina koma fyrst og fremst til vegna C-vítamín innihaldsins en í ávextinum er einnig efni sem ýtir undir kollagen-framleiðslu en kollagen er byggingarefni húðarinnar og það sem veldur því að hún er bæði teygjanleg og sterk. Í kíví er líka E-vítamín og fjölfenól sem hjálpa til við að halda húðinni heilbrigðri og ýta undir varnir hennar gegn UV-geislum sólar. C-vítamínið í ávextinum gerir það einnig að verkum að sár gróa fljótar og betur.
Áhrif þess á svefninn eru hins vegar tilkomin vegna þess að í kíví er töluvert serótónín og það hjálpar líkamanum að framleiða melatónín, hormón sem hjálpar fólki að slaka á og sofna og einnig sofa lengi og vel. Margir íþróttamenn vita af þessu og þeir borða þess vegna eitt til tvö kíví klukkustund áður en þeir fara að sofa kvöldið fyrir keppnisdag.
Kíví léttir lund
Breska rannsóknin leiddi einnig í ljós að kíví-át væri líklegt til að létta lundina og auka lífsþorsta fólks. Sennilegast þótt vísindamönnum að þetta væri fyrir áhrif C-vítamínsins og andoxunarefnanna en þau ýta undir boðefnaframleiðslu í heilanum, þar á meðal vellíðanarboðefna og þau hafa góð áhrif á lífsgleði og orku fólks. Í venjulegu kíví er að finna um 60 mg af C-vítamíni og það nægir til að tryggja venjulegri manneskju ráðlagðan dagsskammt af því góða vítamíni.
Ef þú lesand góður hefur enn ekki sannfærst um að eitt kíví á dag geti bætt heilsuna verulega ættir þú vita að trefjarnar í því vinna gegn vondu kólesteróli eða blóðfitu. Það þarf aðeins að borða tvö kíví á dag til að ná fram 13% lækkun á trígýseríði eða blóðfitu í líkama meðaljónsins. Þegar viðbætist að kíví er ríkt af pótassíumi lækkar blóðþrýstingur einnig verulega þegar fólk borðar tvö á dag. Þetta leiddi norsk rannsókn í ljós.
Ættu einhverjir að forðast kíví?
Já, sumir ættu að láta vera að borða kívi vegna þess að það inniheldur mikið magn af K-vítamíni og pótassíumi hefur það blóðþynnandi áhrif. Fólk sem tekur blóðþynningarlyf ætti því alls ekki að borða kíví daglega en því er alveg óhætt að smakka það af og til. Kíví ofnæmi er einnig þekkt þótt það sé ekki algengt og lýsir sér í kláða í munni og hálsi. Bráðaofnæmi fyrir kíví er einnig þekkt en mjög sjaldgæft. Fólk með ofnæmi fyrir latexi, avókadói, banana og heslihnetum er líklegra en aðrir til að fá ofnæmisviðbrögð þegar það borðar kíví. Ef kíví-ið er óþroskað getur aktiníðið í ávextinum valdið óþægindum í munni og hálsi án þss að það sé endilega merki um ofnæmi. Það að kíví getur verið illa þroskað eða óþroskað er eiginlega eini ókostur þess. Ávöxturinn á ekki að vera harður viðkomu þegar hann er tekinn til neyslu heldur gefa aðeins eftir þegar fingri er þrýst á hann. Ef kíví er hart þarf að geyma það í skál í einn til tvo daga og prófa þá hvort það hafi náð þroska.
Sumir borða kíví með hýðinu en aðrir kjósa að afhýða það. Þótt hýðið sé loðið og virki ólystugt er það bragðlítið og alls ekki óhollt. Í því er mikið af trefjum, eins og reyndar í öllu hýði, og að auki er það ríkt af fólati, E-vítamíni og fjölfenólum. En ef menn vilja gera tilraun til að borða kíví með hýðinu ættu þeir að skola það vel undir vatnsbunu frá krananum og jafnvel bursta það með hreinum bursta.
Kíví-hristingur
2 kíví
frosið mangó
1 banani
safi úr 1/2 lime
1 lófi af myntulaufum
3 msk. grísk jógúrt
2 msk. chia-fræ
Allt sett í blandarann og hann ræstur og blandað þar til blandan er mjúk.
Chia-grautur með kíví
50 g tröllahafrar
2 msk. chia-fræ
100 ml möndlumjólk
2 msk. grísk jógurt
Allt setti krukku og látið standa í ískáp yfir nótt. Tekið fram að morgni og kíví skorið í bita og blandað saman við og sett ofan á. Möndluflögur, hörfræ, graskersfræ, bananar, jarðarber og annað góðgæti er gott ofan á.
Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.
