Samstaða innan fjölskyldna er mismikil og sumstaðar ríkir einfaldlega sundrung en takist fólki að eignast vini í systkinum sínum er það sannkölluð gæfa. En hvað ræður því helst hvort systkini ná saman eða ekki? Sumir segja að aldursmunurinn skipti máli og þá er ýmist talað um að þau þurfi að vera nálægt hvert öðru í aldri eða að lengra verði að vera á milli. Rannsóknir sýna hins vegar að foreldrar og viðmót þeirra gagnvart börnunum ræður mestu.
Ef foreldri á sér uppáhaldsbarn og hyglir því stöðugt skapar það togstreitu innan fjölskyldunnar og getur skilið eftir sig sár sem aldrei gróa. Persónuleikar fólks eiga líka misvel saman og stundum bilið á milli einfaldlega of mikið. Það breytist ekki með aldri og þroska og ef ekki er reynt að brúa bilið á einhvern hátt vex ósamkomulagið fremur en að dragi úr því.
Ábyrgð og hvernig fólk kýs að axla hana er eitt þessara stóru vandamála. Vel þekkt er innan systkinahóps að hluti þeirra sé ábyrgur og sinni skyldum sínum á allan hátt meðan aðrir eru kærulausari og velti sínum vandamálum yfir á aðra. Eitt systkinanna er til dæmis alltaf í peningavandræðum og þiggur hjálp frá foreldrum og öðrum í fjölskyldunni án þess að endurgreiða nokkurn tíma aðstoðina. Annað systkini er hugsanlega aðsjált og leggur aldrei sitt af mörkum þegar aðrir í fjölskyldunni þurfa á fjárhagslegum stuðningi að halda.
Hver gefur mest af sér?
Einn er latur og er þess vegna aldrei til staðar þegar aðrir mæta til að taka til höndunum. Hann hikar samt aldrei við að fara fram á aðstoð þegar eitthvað kemur til hjá honum. Sum systkini tala ætíð vel hvert um annað og reyna að hvetja hin áfram. Aðrir tala niður til systkina sinna, draga úr þeim kjark eða skjóta á þau skotum úr launsátri þegar þeir geta.
Það góða við að alast upp í sundurleitum hópi og upplifa samskiptavandamál er að þau systkini sem ekki eiga skap saman kenna hvert öðru hvernig á ekki að haga sér gagnvart öðru fólki. Það er verðmæt lexía að læra. Ef manneskja getur sýnt göllum systkina sinna umburðarlyndi, lært að leiða hjá sér gallana og einblína á kosti þeirra gerir það okkur að betri maka, uppalanda og vini. Að auki undirbýr það okkur undir að takast á við vond samskipti á vinnustað, höfnun, lélega þjónustu stofnana og ókurteisi ókunnugra í þinn garð.
Í hugum okkar flestra er fjölskyldan griðastaður, hópur sem við tilheyrum og innan hans manneskjur sem vilja okkur vel. Þannig eru væntingarnar en margar fjölskyldur standast þær ekki og einstaklingar innan þeirra bregðast hverjir öðrum ítrekað. Stundum með því að vera ekki til staðar, stundum með því að ráðast hver á annan, stundum með því að eyðileggja fyrir öllum í kringum sig með histerískum viðbrögðum og stundum með því að tala niður til og gera lítið úr hinum.
Umburðarlyndi er lykillinn
Enginn vill þola stöðugar aðfinnslur og leiðindi frá fjölskyldu sinni. Heldur ekki að enginn geti gleymt því hafi manni einhvern tíma orðið eitthvað á eða ef þú hefur valið aðra leið í lífinu en hinir og að þeir kjósi að sýna þér lítilsvirðing vegna þess. Við getum heldur aldrei leyst vanda annarra og eigum þess vegna ekki að reyna það. Við getum verið til staðar, veitt stuðning og gefið ráð en ekki neytt aðra til að fara eftir þeim. Þegar ósætti er til staðar er alltaf fyrsta skrefið að skoða eigin framkomu og viðbrögð. Var eitthvað sem þú hefðir getað gert öðruvísi eða átt að gera öðruvísi? Enginn er fullkomin/n en ef þú ert sátt/ur við þinn hlut og sannfærð/ur um að þú hafir reynt þitt besta getur þú með góðri samvisku ákveðið að sundrungin í fjölskyldunni sé ekki af þínum völdum.
Að fyrirgefa misgerðir annarra er eitthvað sem okkur er gert að gera frá unga aldri. Snemma erum við látin biðja afsökunar verði okkur á og kennt að við eigum að iðrast ef við brjótum gegn öðrum. Sumir ganga hins vegar aldrei í gegnum iðrunarstigið og biðja aldrei afsökunar af einlægni. Við getum ekkert gert í því en við getum fyrirgefið af öllu hjarta. Í því felst ekki að viðurkenna eða samþykkja gerðir annarra gegn okkur heldur sætta okkur við að þessu fáum við ekki breytt það er liðið. Við getum notað sársaukann og sorgina til að byggja upp reynslu, þroska okkur sjálf. Ef misgerðin er það stór að við getum ekki umgengist gerandann þá stígum við til hliðar, höldum fjarlægð frá honum. Ef hún er minni þá höldum við samskiptunum opnum, gefum annað tækifæri.
Lífið er ekki sanngjarnt og fólk er fólk. Sumt er gert í hugsunarleysi og alls ekki í þeim tilgangi að særa eða meiða. Í slíkum tilfellum er gott að reyna að skilja hvað rekur hinn aðilann áfram. Er hann kannski afbrýðisamur út í þig? Er hann hræddur við þig, á flótta undan sjálfum sér eða skilningssljór? Hver sem ástæðan er þá getum við ekki breytt öðrum. Hver og einn verður að taka ábyrgð á sjálfum sér og við getum eingöngu breytt eigin hugarfari og eigin líðan. Lífið er stutt og fjölskylda dýrmæt. Við getum gefið tíma, hætt að gera of miklar væntingar til ófulkomins fólks og notið lífsisn.
Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.
