Allir á norðurslóðum þekkja orðið skammdegisþunglyndi, sumir kannast við meira en orðið því hugtakið að baki er þeim vel kunnugt. Þeir finna fyrir þreytu, orkuleysi, einbeitingarskorti og almennu sleni þegar daginn tekur að lengja og þeir bíða eftir sumrinu og biðin er þeim löng og ströng, eins og Bubbi Morthens orðaði það. En borgar biðin sig? Það er nú einmitt það, stundum og stundum ekki.
Lóan sagði Páli Ólafssyni að vakna og vinna þegar mætti í túnið hjá honum að vori. Sennilega hefur Páll hlýtt kallinu en ekki allir geta það. Í stað þess vorið með birtu sína og grænu sprota færi þeim þann létti og gleði sem þeir bíða eftir hellist yfir þá enn meiri depurð. Sumarið gengur í garð og enn vomir þungt ský yfir höfðum þessara einstaklinga, framkvæmdakrafturinn er í lágmarki og þá langar alls ekkert út. Þetta er kallað sumardepurð og er vel kunnugt vísindamönnum.
Staðreyndin er sú að við höfum alltof miklar væntingar til sumarsins. Í myrkrinu og kuldanum á veturnar verður það í hugum okkar dásamleg árstíð og þegar það loksins gengur í garð er ekkert eins og okkur hafði dreymt um og við vænst. Svo bætist ofan á samviskubit og sektarkennd yfir að vera ekki eins og leikfangakanínan í Duracell-auglýsingunni berjandi sína trommu og dansandi um borðið. Við vorum jú, búin að bíða allan veturinn eftir þessari sólarglætu, græna grasi og laufguðu kjarri og í stað þess að skipuleggja lautarferðir með fjölskyldunni, klífa fjöll og rífa arfa í garðinum sitjum við inni og langar ekki að gera neitt.
Sektarkenndin leggst á sálina
Innst inni erum við sannfærð um að þetta sé rangt. Líðan okkar beinlínis vanþakklæti og leiðindi því auðvitað ættum við að vera úti allan daginn að ná okkur í ofurskammta af D-vítamíni til að safna vetrarforða. Vinir okkar standa við grillið dagana langa, eru búnir að planta sumarblómum um allan garð og eru á leið í útilegur, sumarbústaði, brúðkaup og hringferðir um landið á meðan við höngum heima. Sektarkenndin sest að í sálinni.
Þá er gott að vita að við erum ekki ein á báti. Sumardepurð sækir að fólki á öllum aldri og víðar í heiminum en hér á landi. Rannsókn á vegum Háskólans í Washington sýnir að skilnuðum fjölgar á sumrin. Ástæðan oftast sú að parið hefur beðið eftir sumrinu til að laga vandamálin í hjónabandinu, þá átti að tala saman, fara í frí og láta sér líða vel en þess í stað urðu algjör vinslit vegna þess að væntingarnar stóðust ekki. Önnur rannsókn leiðir í ljós að sjálfsvíg eru fleiri á vorin en veturna. Fleiri leita sér lækninga vegna almennrar vanlíðanar á sumrin en á veturna og svona mætti telja áfram. Sumarið er dásamlegt en læknar ekki allt.
Hundadagarnir erfiðir
Hundadagar hefjast í 3. júlí og standa til 11. ágúst yfirleitt er þetta hlýjasti og yndislegasti hluti sumarsins. Þá er allur gróður í blóma og veður mildust. Allir vita auðvitað að hundadagarnir eru kenndir við hundastjörnuna Síríus sem þá sést á himni hér á norðurslóðum og kannski viðeigandi því Winston Churchill var fyrstur til að kalla þunglyndi sitt svarta hundinn. Hann lýsti því í ævisögu sinni hvernig sá svarti tók að elta hann reglulega og þá var enginn friður. Hundadagarnir eru þeim er þjást af sumardepurð erfiðir. Þeir losna ekki við hundinn og sá er ekki vinalegur og dillandi skottinu. Ef þú ert í hópi þeirra sem finna fyrir sumardepurð er gott til þess að vita að hægt er að fá hjálp. Það má leita til læknis eða annars heilbrigðisstarfsfólks en í verkfærakistum þeirra er að finna margvísleg úrræði bæði lyf og annað sem grípa má til. Það er full ástæða til bjartsýni og hver veit nema hægt verði að koma kanínunni af stað með nýjum og endingargóðum batteríum.
Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.
