Auður Önnu Magnúsdóttir er framkvæmdastjóri Kvenréttindafélags Íslands, félags sem á næsta ári mun fagna 120 ára afmæli. Hún hefur mikinn áhuga mannréttindum en einnig náttúru og náttúruvernd. Nýlega gaf hún út smásagnasafnið Mæðrun – sýnisbók en Auður hefur skrifað frá barnæsku.
„Þetta er í fyrsta skipti sem ég gef eitthvað út,“ segir hún, „en ég hef skrifað mjög mikið. Ég hef skrifað frá því ég var krakki.“
Mæðrun – sýnisbók er safn tólf smásagna sem allar fjalla um móðurhlutverkið frá einhverri af mörgum hliðum þess. Hvers vegna fórstu að velta fyrir þér hvernig litið er á það að vera móðir í samfélaginu?
„Ég er sjálf móðir og veit hvernig það er og hvernig það getur verið,“ segir hún. „Einnig er mikið til að af bíómyndum og bókum sem segjast vera um mæður en fjalla um raun um börnin í gegnum móðurina. Það er svolítið mikill skortur á skálduðu efni sem er raunverulega um mæðurnar sjálfar en ekki þær í samhengi við börnin. Barnið lendir í vandræðum og hún fer að reyna að hjálpa barninu eða hvernig áhrif það hefur á barnið hvernig móðirin er. Mér fannst vanta að horfa á hvernig það er raunverulega að vera móðir og líka að horfa á þetta konsept „að mæðra“ hvað það felur í sér. Aftan á kápu bókarinnar stendur og ein móðirin í bókinni segir: Það er að elska, læra, leiðbeina og vernda.“ Að það sé hlutverkið og ég vildi skoða hvernig við tökumst á við þetta.“
Með æskuvinkonum á Selfossi.
Hin heilaga móðir
Enn í dag eimir eftir af hugmyndum rómantísku skáldanna um mæður og hvernig þær fórnuðu gjarnan öllu fyrir börn sín. Sú hugsýn á lítið skylt við flestar mæður og við vitum að konur breytast ekki í vernandi engla við það að fæða börn í heiminn. Mæður elska á marga vegu rétt eins mannfólkið almennt.
„Já, þetta hlutverk er svo rosalega þröngt og þessi heilaga móðir er hvít og vinnur ekki og á sér enga drauma um frama. Hún setur börnin sín ávallt í fyrsta sæti og virðist ekki eiga nein vandamál sem eru hennar eigin eða vera sjálfstæð persóna. Þannig er þessi steríótýpa en mæður er bara manneskjur.“
Í bókinni kemur einnig fram að ekki þarf endilega líkamlega tengingu til að verða móðir. Það er hægt að „eignast“ barn á marga vegu og jafnvel tengjast óskyldu barni sterkari böndum en afkvæmi sem þú fæðir af þér.
„Það er mín eigin reynsla, ég á tvær dætur sem ég fæddi ekki,“ segir hún. „Ég á þær með fyrrverandi konunni minni. Ég var auðvitað með í gegnum alla meðgönguna og var viðstödd fæðinguna en þær eru erfðafræðilega ekki skyldar mér. Mig langaði að varpa ljósi á þetta. Það að vera móðir hefur lítið með gen að gera en það vill svo til að flest mæðgna- og mæðginasambönd eru erfðarfræðileg líka.“
Í göngu á Lónsöræfum.
Móðir náttúra þarf góða umönnun
Auður er lífefnafræðingur að mennt og var áður framkvæmdastjóri Landverndar. Hún segir náttúruna eitt af sínum verðmætustu hugðarefnum.
„Ég er mikil náttúrverndarmanneskja og ein sagan fjallar um náttúruna sem móður okkar allra. Sú saga hefur breyst mikið í meðförum, farið víða en mér fannst mikilvægt að koma því að að við þurfum að fara vel með þetta heimili okkar.“
Móðir náttúra á skilið að hlúð sé að henni ekkert síður en mannfólkið, það er sannarlega rétt. En þú segir að sagan hafi farið víða ertu þá lengi að vinna sögur eins þessar?
„Já, já, já, ég skrifaði fyrstu söguna fyrir sjö árum og áður en ég gerði það hafði ég verið að hugsa um hugmyndina mjög lengi. Ég fékk þriggja vikna vinnuhlé eftir að ég hætti hjá Landvernd og áður en ég byrjaði hjá Kvenréttindafélaginu þá skrifaði ég sirka 50% af handriti að mörgum sögunum. Síðan hafa margir lesið yfir og sagt mér hvað þeim finnst. Sumar athugasemdirnar tók ég alvarlega en aðrar ekki. Ég henti út tveimur sögum sem bíða betri tíma og svo er í það minnsta þrjár sögur sem ég er ekki búin að skrifa en er með hugmyndir að. Þær hefðu getað átt heima þarna en tólf sögur eru nóg í smásagnasafn.“
Á kvennári 2025 en þá tók Kvennahreyfingin sig saman og minntist þess að 50 ár voru liðin frá fyrsta Kvennaverkfallinu.
Stórt afmælisár í undirbúningi
Von er á bókinni í bókabúðir og Auður er frá Selfossi svo finnst spennandi að koma henni að hjá Bjarna Harðarsyni í Bókakaffinu. En því að vera eigin útgefandi fylgir sú aukna kvöð að velja sér samstarfsaðila. Í augnablikinu snýst hins vegar allt um Kvenréttindafélagið og þar er sannarlega löng og merk saga að baki og margar mæður komið að verki í jafnréttisbaráttunni. Hvernig er að vera í hlutverki framkvæmdastjóra svona félags?
„Það er mjög skemmtilegt og gaman að vera hluti af einhverju svona rótgrónu,“ segir hún. „Það er óvenjulegt hér á Íslandi að við eigum svona gömul samtök og þau eru staðsett í húsi sem konur byggðu. Kvennaheimilið Hallveigarstaðir eru rosalega skemmtilegt hús. Á næsta ári verðum við 120 ára og þá ætlum við að vera með viðburði og eitthvað skemmtilegt allt árið. Við verðum með ráðstefnu á Akureyri og alls konar umræður og húllumhæ eru í bígerð. Við erum langt komnar með að undirbúa þetta.“
Ertu komin með drög að næstu bók?
„Já, ég er að vinna að skáldsögu sem ég er komin nokkuð langt með. Ég er búin að vera lengi að vinna smásagnasafnið og allt í kringum það. Ég myndi segja að ég væri svona hálfnuð með hana,“ segir hún að lokum en allir sem hafa áhuga á að velta fyrir sér móðurhlutverkinu og mæðrun geta gripið smásagnasafnið og notið þess að velta fyrir sér vandanum að vera mamma.
Steingerður Steinarsdóttir ritstjóri Lifðu núna skrifar.
